Różnorodność zanika. AI może ograniczyć mądrość ludzkości?

Chatboty SI ujednolicają sposób, w jaki ludzie mówią, piszą i myślą. Skutkiem może być ograniczenie zbiorowej mądrości ludzkości oraz jej zdolności do adaptacji – ostrzegają naukowcy.

Zdaniem autorów nowej pracy opublikowanej w piśmie “Trends in Cognitive Sciences” różnorodność poznawcza w grupach i społeczeństwach na świecie zaczyna maleć, ponieważ miliardy ludzi korzystają z tej samej niewielkiej liczby chatbotów SI do coraz większej liczby zadań.

Na przykład, gdy ludzie korzystają z chatbotów, aby dopracować swoje teksty, tracą one swoją stylistyczną indywidualność, a autorzy odczuwają mniejsze poczucie twórczości.

– Ludzie różnią się sposobem pisania, rozumowania i postrzegania świata. Gdy jednak te różnice są niwelowane przez te same duże modele językowe (LLM), odmienny styl językowy, perspektywa i strategie rozumowania ulegają ujednoliceniu, co prowadzi do powstawania znormalizowanych sposobów wyrażania się i myślenia u użytkowników – mówi Zhivar Sourati z University of Southern California.

GenAI – szansa czy zagrożenie? Trendy i prognozy dla rynku pracy, dowiedz się więcej.

Twórczość człowieka jest bardziej złożona niż AI

Badacze podkreślają, że różnorodność poznawcza w grupach i społeczeństwach wzmacnia kreatywność oraz zdolność rozwiązywania problemów.

– Obawa nie dotyczy tylko tego, że LLM-y wpływają na to, jak ludzie piszą czy mówią, ale także tego, że subtelnie redefiniują to, co uznaje się za wiarygodną wypowiedź, właściwą perspektywę, a nawet dobre rozumowanie – ostrzega specjalista.

Naukowcy przywołują liczne badania wskazujące, że wyniki pracy LLM-ów są dużo mniej zróżnicowane niż twórczość człowieka, a jednocześnie odzwierciedlają język, wartości i style rozumowania społeczeństw zachodnich, wykształconych, uprzemysłowionych, zamożnych i demokratycznych. Na przykład opinie ludzi stają się zbliżone do wyrażanych przez SI, a ich myślenie bardziej liniowe, mniej intuicyjne i mniej abstrakcyjne.

Monitoring w miejscu pracy. Przepisy są w tyle za technologią? Sprawdź!

AI odzwierciedla zniekształcony wycinek rzeczywistości?

Systemy SI wpływają też często na oczekiwania ludzi, co może zmieniać kierunek ich pracy.

– Ponieważ duże modele językowe (LLM) są trenowane tak, aby wychwytywać i odtwarzać statystyczne regularności w danych treningowych, które często nadmiernie reprezentują dominujące języki i ideologie, ich odpowiedzi często odzwierciedlają wąski i zniekształcony wycinek ludzkiego doświadczenia – mówi Sourati.

Naukowcy dodają, że skutki ponoszą wszyscy, nie tylko użytkownicy wspomnianych systemów.

– Jeśli wiele osób wokół mniej myśli i mówi w określony sposób, a ja robię to inaczej, będę odczuwać presję, by się do nich dostosować, ponieważ będzie to wyglądało na bardziej wiarygodny lub społecznie akceptowany sposób wyrażania moich idei – wyjaśnia badacz.

AI zabierze nam pracę? Zmiana nastrojów na rynku pracy, dowiedz się więcej!

Modele SI potrzebują więcej różnorodności?

Według naukowców twórcy systemów SI powinni świadomie wprowadzać do swoich modeli różnorodność języka, perspektyw i sposobów rozumowania.

Zaznaczają przy tym, że powinna ona opierać się na rzeczywistej różnorodności istniejącej wśród ludzi na całym świecie, a nie na losowo wprowadzanych wariacjach.

Finanse na papierze. Dlaczego Polacy wolą zeszyt od sztucznej inteligencji? Sprawdź!

– Gdyby duże modele językowe miały bardziej zróżnicowane podejście do idei i problemów, lepiej wspierałyby zbiorową inteligencję oraz zdolności naszych społeczeństw do rozwiązywania problemów – twierdzi Sourati.

– Musimy zwiększać różnorodność samych modeli SI, a także zmieniać sposób, w jaki z nimi współpracujemy, zwłaszcza biorąc pod uwagę ich powszechne zastosowanie w wielu zadaniach i kontekstach, aby chronić różnorodność poznawczą i potencjał twórczy przyszłych pokoleń – podsumowuje.