Fiskus odpowiada na gigantyczną falę skarg pisanych przez AI. Szef KAS zapowiada budowę Jednolitego Systemu Podatkowego
Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) przechodzi głęboką transformację cyfrową, w której kluczową rolę zaczyna odgrywać sztuczna inteligencja, zaawansowana analityka danych oraz zintegrowane systemy informatyczne. W wywiadzie dla PAP wiceminister finansów i Szef KAS Marcin Łoboda przedstawił szczegółową strategię cyfryzacji resortu.
Działania te obejmują zarówno bezprecedensowe wykorzystanie algorytmów w uszczelnianiu systemu podatkowego i celnego, jak i rozwój usług skierowanych bezpośrednio do przedsiębiorców – od wirtualnych kas fiskalnych w telefonach po automatyczne prowadzenie księgowości na serwerach fiskusa.
Wyścig na algorytmy
Wykorzystanie sztucznej inteligencji w administracji skarbowej przestaje być jedynie koncepcją, a staje się pilną koniecznością. Jak zaznacza Marcin Łoboda, od 1 stycznia 2027 roku AI zacznie wspomagać funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w analizie zdjęć RTG wykonywanych na przejściach granicznych. Algorytmy będą automatycznie wyłapywać anomalie w skanowanych pojazdach, ułatwiając i przyspieszając typowanie ciężarówek do kontroli szczegółowej pod kątem przemytu papierosów czy narkotyków.
Wykorzystanie AI przez fiskusa jest również odpowiedzią na zmianę zachowań samych podatników i reprezentujących ich profesjonalnych pełnomocników. Od kilkunastu miesięcy KAS odnotowuje masowy wzrost liczby skarg i zażaleń, głównie w obszarze egzekucji administracyjnej, generowanych automatycznie przez narzędzia sztucznej inteligencji. Aby sprawnie odpowiadać na zalew pism procesowych bez konieczności zwiększania zatrudnienia, administracja musi wdrożyć własne moduły AI wspierające pracowników.
Druga kluczowa domena dla algorytmów to cyberbezpieczeństwo. Szef KAS podkreśla, że z racji powszechności prób ataków hakerskich z wykorzystaniem AI, skuteczną obronę można zbudować wyłącznie przy użyciu tej samej technologii, gdyż udział człowieka drastycznie ogranicza czas reakcji. W resorcie wprowadzono już specjalną politykę bezpiecznego korzystania z AI. Zakłada ona trenowanie modeli wyłącznie na własnych, zamkniętych zasobach danych, co ma wyeliminować ryzyko tzw. halucynacji (zmyślania wyroków czy przepisów) oraz wycieku wrażliwych informacji.
KSeF staje się rynkowym standardem, a e-Kasa trafi do smartfona
Mimo braku pełnego obowiązku prawnego dla najmniejszych podmiotów o przychodach do 10 tys. zł, Krajowy System e-Faktur (KSeF) zyskał powszechny mandat rynkowy. Więksi kontrahenci i sieci handlowe zaczęli wręcz wymagać od swoich dostawców wystawiania e-faktur w systemie, ceniąc sobie pełną przejrzystość i brak ryzyka zagubienia dokumentów. Dostęp do pełnych danych fakturowych w czasie rzeczywistym pozwala KAS na błyskawiczne reagowanie i typowanie do kontroli podmiotów wykazujących anomalie i wystawiających tzw. lewe faktury.
Kolejnymi krokami w cyfryzacji relacji na linii podatnik-fiskus mają być.
- Krajowa e-Kasa Rejestrująca – projekt stworzenia państwowej aplikacji mobilnej pełniącej funkcję kasy online dla małych firm i jednoosobowych działalności gospodarczych. Wystawiony na telefonie e-paragon trafi bezpośrednio na smartfon klienta. Klasyczne, tradycyjne kasy pozostaną rozwiązaniem dla dużych sieci handlowych i gastronomicznych.
- Księgowość na serwerach MF – dążenie do tego, aby mały przedsiębiorca mógł – całkowicie dobrowolnie – prowadzić księgi rachunkowe na serwerach Ministerstwa Finansów, gdzie system automatycznie weryfikowałby i wstępnie wypełniał deklaracje VAT na podstawie danych z KSeF i e-kas.
Domański mówi stop nowym wydatkom? Deficyt sięga 7 proc., brak miejsca na transfery socjalne
Koniec silosów
Głównym wyzwaniem technologicznym wewnątrz KAS pozostaje fakt, że przez lata poszczególne działy – od egzekucji i obsługi podatnika po analitykę – tworzyły i rozwijały osobne, niepowiązane ze sobą aplikacje. Szef KAS zapowiedział budowę od podstaw Jednolitego Systemu Podatkowego.
Nowa platforma back-office stworzy wspólne środowisko pracy dla wszystkich pracowników KAS, eliminując konieczność ciągłego przełączania się między wieloma programami i zapewniając natychmiastowy dostęp do zintegrowanych danych o podatniku.
Wśród dojrzałych projektów sukcesy odnotowuje portal e-Licytacje, w ramach którego KAS zgłosiła już ponad 1800 aukcji zajętych nieruchomości i ruchomości, z czego ponad 500 zakończyło się sprzedażą (często po cenie przewyższającej wartość szacunkową, dzięki udziałowi licytujących z całej Polski). Podsumowanie pełnego rocznego wpływu KSeF oraz e-Licytacji na dochody budżetowe resort planuje przedstawić po zamknięciu wszystkich zeznań podatkowych za 2026 rok.
