Nowe zasady kontroli L4. ZUS doprecyzował, za co grozi utrata zasiłku chorobowego
Przepisy regulujące zasady przeprowadzania kontroli zwolnień lekarskich przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych doczekały się kluczowych doprecyzowań.
Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, której istotna część rozwiązań weszła w życie 13 kwietnia 2026 roku, wprowadziła precyzyjne definicje pracy zarobkowej oraz aktywności niezgodnej z celem zwolnienia od pracy. Modyfikacje te stanowią element dwufilarowej reformy orzecznictwa lekarskiego oraz L4 w ZUS, której pełne wdrożenie zaplanowano na początek 2027 roku.
Nowe regulacje jednoznacznie określają warunki, w których osoba ubezpieczona traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres orzeczonej niezdolności do pracy.
Co jest dozwolone?
Zgodnie z wyjaśnieniami przekazanymi przez ZUS, definicje prawne zostały dostosowane do realiów rynkowych i orzecznictwa sądowego, co ma wyeliminować wątpliwości interpretacyjne podczas kontroli:
Praca zarobkowa na L4 oznacza wszelkie czynności mające charakter odpłatny, bez względu na podstawę prawną ich wykonywania (np. umowa o pracę, umowa zlecenie czy prowadzenie działalności). Odstępstwem od tej zasady są wyłącznie tzw. czynności incydentalne, których podjęcia wymagają nadzwyczajne, istotne okoliczności – przy czym nie może to być polecenie służbowe ze strony pracodawcy.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia obejmuje wszelkie działania, które utrudniają bądź wydłużają proces leczenia oraz rekonwalescencję. ZUS podkreśla, że zakaz ten nie dotyczy zwykłych, codzienne czynności bytowych (np. wyjście po niezbędne zakupy czy spacer z psem, o ile lekarz nie nakazał leżenia) ani czynności incydentalnych wynikających z nagłych sytuacji życiowych.
Większe uprawnienia kontrolerów i opieka nad dzieckiem
Nowelizacja przepisów znacząco rozszerza i porządkuje kompetencje osób przeprowadzających inspekcje w miejscach przebywania chorego. Kontrolerzy ZUS zyskali formalne prawo do legitymowania kontrolowanego w celu weryfikacji jego tożsamości, wstępu do miejsca wskazanego na zwolnieniu oraz zbierania wyjaśnień od ubezpieczonego, płatnika składek (pracodawcy) a także lekarza wystawiającego zaświadczenie.
W przypadku zwolnień opiekuńczych (np. na chore dziecko) kontrola obejmuje nie tylko weryfikację sposobu sprawowania opieki, ale również ustalenie, czy w tym samym gospodarstwie domowym nie przebywali inni członkowie rodziny mogący zapewnić dziecku opiekę.
Etapy reformy orzecznictwa ZUS
Pierwsze zmiany dotyczące wymogów formalnych przy wystawianiu zwolnień weszły w życie w styczniu, a od kwietnia obowiązują doprecyzowane zasady kontroli terenowych. Ostatni etap reformy, obejmujący nową organizację postępowania orzeczniczego oraz cyfrowy tryb wydawania orzeczeń lekarskich ZUS, wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku.
źródło: Forsal
