Zmiany w zwolnieniach lekarskich od 2027 roku. Zniknie bezwzględny zakaz pracy na L4?
System obsługi zwolnień lekarskich w Polsce przejdzie od 1 stycznia 2027 roku fundamentalną reformę, która zmieni dotychczasową filozofię korzystania z zasiłków chorobowych. Przepisy znoszą dotychczasowy, rygorystyczny zakaz podejmowania jakichkolwiek aktywności zawodowych w trakcie niezdolności do pracy. Wprowadzane rozwiązania umożliwią w określonych stanach faktycznych jednoczesne pobieranie świadczenia chorobowego z jednego tytułu oraz świadczenie pracy i pobieranie wynagrodzenia z drugiego.
Zmiana ta kierowana jest przede wszystkim do osób łączących zatrudnienie u kilku pracodawców lub wykonujących zróżnicowane obowiązki zawodowe. Dotychczasowe porządkowanie przepisów z 2026 roku było jedynie wstępem do pełnej liberalizacji, która uwzględnia specyfikę współczesnego rynku pracy i różnorodne obciążenia zdrowotne.
Zwolnienie lekarskie przypisane do konkretnego tytułu ubezpieczenia
Kluczowy element nowelizacji polega na powiązaniu zwolnienia lekarskiego z konkretnym tytułem ubezpieczenia chorobowego. W praktyce oznacza to, że lekarz będzie mógł wystawić L4 wyłącznie na jeden wybrany tytuł ubezpieczeniowy.
Praktyczny wymiar reformy sprowadza się do konkretnych sytuacji zawodowych:
- praca fizyczna a praca biurowa – pracownik zatrudniony na etacie wymagającym wysiłku fizycznego u jednego pracodawcy oraz wykonujący lekką pracę biurową u drugiego, w przypadku kontuzji (np. urazu nogi) będzie mógł przebywać na L4 w pierwszej firmie, kontynuując bez przeszkód wykonywanie obowiązków biurowych u drugiego płatnika,
- incydentalne czynności służbowe – wykonywanie sporadycznych i niezbędnych czynności – takich jak podpisanie pilnego dokumentu firmowego czy wysłanie kluczowego maila – na zwolnieniu przypisanym do danego stanowiska nie będzie automatycznie skutkowało utratą prawa do zasiłku chorobowego,
- granice rekonwalescencji – podstawowym celem L4 pozostaje powrót do zdrowia. Czynności zabronione to te, które opóźniają ten proces (np. remonty czy dodatkowa praca zarobkowa w zakresie objętym zwolnieniem), podczas gdy wyjście na podstawowe zakupy czy krótki spacer nie stanowią podstawy do odebrania świadczeń.
Limity czasowe i uprawnienia kontrolne ZUS oraz pracodawców
Unowocześnienie zasad wystawiania e-ZLA (L4) nie zmienia ogólnych limitów czasowych przebywania na zwolnieniu chorobowym w ciągu roku kalendarzowego. Standardowy limit wynosi w dalszym ciągu 182 dni, natomiast w przypadku niezdolności do pracy wywołanej ciążą lub gruźlicą maksymalny okres to 270 dni. W sytuacji wystawienia zwolnień z kilku różnych tytułów ubezpieczenia na te same dni, w ogólnym rozliczeniu czasowym zostaną one zliczone jednokrotnie.
Bez zmian pozostają również kompetencje do weryfikacji prawidłowości wykorzystywania zwolnień. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo skontrolować każdego ubezpieczonego (zarówno pod kątem stanu zdrowia, jak i zasadności oraz długości wystawionego druku). Pracodawcy zachowują prawo do prowadzenia samodzielnych kontroli w miejscu przebywania pracownika, o ile zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego co najmniej 20 pracowników. Kontrole mogą dotyczyć zarówno zwykłych zwolnień chorobowych, jak i L4 pobieranych na opiekę nad chorym dzieckiem lub członkiem rodziny.
źródło: PAP, Forsal
