Gospodarka przyspiesza, ale rekrutacje stoją w miejscu. PIE wskazuje na stagnację na polskim rynku pracy
Wyraźne przyspieszenie dynamiki wzrostu gospodarczego w 2026 roku nie przekłada się na większe zapotrzebowanie firm na nowe kadry. Z najnowszej analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE) wynika, że na krajowym rynku pracy utrzymuje się wyraźna stagnacja.
Mimo że w drugim kwartale bieżącego roku produkt krajowy brutto Polski zwiększył się o 4,1 procent w ujęciu rocznym, przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw w okresie od stycznia do września było o 1 procent niższe niż przed rokiem. W tym samym czasie stopa bezrobocia mierzona metodologią BAEL wzrosła w drugim kwartale do poziomu 3,2 procent wobec 2,8 procent rok wcześniej.
Analitycy PIE uspokajają, że obecne wskaźniki nie zwiastują fali gwałtownych redukcji etatów, lecz odzwierciedlają daleko idącą ostrożność biznesu w rozbudowywaniu zespołów. Potwierdzają to dane z urzędów pracy, do których w trzecim kwartale zgłoszono 114,1 tys. ofert zatrudnienia w porównaniu ze 126,3 tys. przed rokiem. Nieco bardziej optymistyczny obraz płynie z komercyjnych portali rekrutacyjnych – według raportu Grant Thornton i Element we wrześniu na 50 największych serwisach opublikowano 269,4 tys. nowych ogłoszeń, co oznacza wzrost o 2 procent rok do roku i czwarty z rzędu miesiąc delikatnego odbicia.
Mimo to liczba publikowanych wakatów pozostaje o 9,3 procent niższa niż we wrześniu 2019 roku i o około 14 procent niższa niż w rekordowym 2022 roku. Ożywienie ma przy tym charakter wysoce selektywny: podczas gdy w ochronie zdrowia liczba ofert wzrosła o 14 procent w skali roku, zapotrzebowanie na pracowników fizycznych spadło o 3 procent.
Zamrożone plany rekrutacyjne i coraz dłuższe poszukiwanie pracy
Wstrzemięźliwość pracodawców widać również w badaniach wyprzedzających. Wskaźnik kwartalnych prognoz zatrudnienia obniżył się w czwartym kwartale do 13,5 punktu procentowego, osiągając najniższy pułap od pierwszego kwartału 2021 roku. Z kolei komponent zatrudnienia w październikowym Miesięcznym Indeksie Koniunktury PIE wyniósł 98,3 punktu, a aż 82 procent badanych przedsiębiorstw zadeklarowało brak jakichkolwiek planów zmiany liczebności załogi przy zaledwie 9 procentach firm zapowiadających redukcje.
Ograniczona podaż nowych miejsc pracy bezpośrednio uderza w osoby poszukujące zajęcia, wydłużając proces rekrutacyjny. Z danych BAEL za drugi kwartał wynika, że przeciętny czas poszukiwania zatrudnienia przez osoby bezrobotne wydłużył się do 9,2 miesiąca wobec 7,8 miesiąca rok wcześniej. Równolegle wyraźnie pogorszyła się sytuacja osób pozostających bez pracy najdłużej – udział długotrwale bezrobotnych, czyli szukających etatu przez co najmniej 13 miesięcy, wzrósł z 15,9 procent do 21,8 procent.
Koszty pracy, wydajność i automatyzacja hamują popyt na etaty
Ekonomiści Polskiego Instytutu Ekonomicznego tłumaczą tę rozbieżność między silnym wzrostem PKB a słabym rynkiem pracy naturalnym opóźnieniem, z jakim zatrudnienie reaguje na poprawę koniunktury makroekonomicznej. Kluczową barierą pozostają jednak wysokie koszty pracy oraz ogólna niepewność gospodarcza, które skłaniają menedżerów do maksymalnego wykorzystywania już posiadanych zasobów kadrowych.
Zamiast otwierać nowe procesy rekrutacyjne, firmy koncentrują się na podnoszeniu efektywności operacyjnej oraz ograniczaniu tzw. rekrutacji zastępczych na zwalniane stanowiska. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na strukturę zapotrzebowania na pracę jest postępująca automatyzacja procesów oraz wdrażanie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, choć eksperci zaznaczają, że długofalowy wpływ tych technologii na ogólny poziom zatrudnienia w polskiej gospodarce pozostaje na obecnym etapie niejednoznaczny.
