Prezydent podpisał ustawę deregulacyjną. ZUS umorzy 315 milionów złotych przedawnionych długów z mocy prawa
Prezydent Karol Nawrocki podpisał deregulacyjną ustawę o umorzeniu należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które powstały przed 1 stycznia 1999 roku. Przygotowana przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej regulacja definitywnie zamyka sprawę egzekucji przedawnionych zobowiązań ubezpieczeniowych z ubiegłego wieku, których spłata nie została zabezpieczona hipoteką.
Szacowana kwota zadłużenia objętego nowymi przepisami wynosi około 315 mln zł i dotyczy wprost portfela należności zgromadzonych na kontach blisko 7,1 tys. płatników składek.
Ekonomiczny sens reformy
Głównym motywem wprowadzenia nowelizacji była skrajnie niska efektywność dotychczasowych działań windykacyjnych przy generowaniu nieproporcjonalnie wysokich kosztów po stronie państwa. Z uwagi na upływ blisko trzech dekad, zaległe długi stały się w przeważającej mierze całkowicie nieściągalne.
Z danych przytoczonych w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) wynikają twarde przesłanki ekonomiczne.
- Niewielkie wpływy rzeczywiste: w ostatnich latach coroczne wpływy egzekucyjne ZUS z tytułu długów powstałych przed 1999 rokiem oscylowały wokół zaledwie 4 mln zł, z czego przeważającą część stanowiły wpłaty na poczet odsetek i należności pochodnych, a nie spłata kapitału głównego.
- Wysokie koszty procedur: gdyby przepisów nie zmieniono, w perspektywie najbliższych 10 lat ZUS wydałby na próbę dochodzenia tych zaległości około 135 mln zł, uzyskując z tego tytułu odzyski na poziomie zaledwie 13,9 mln zł.
Umorzenie zadłużenia pozwoli zatem uniknąć wielomilionowych, nieracjonalnych wydatków z budżetu państwa na obsługę komorniczą i procesową.
Mediana pensji w Polsce wyraźnie niższa od średniej. Nowe dane GUS o płacach w gospodarce narodowej
Automatyzm procesowy z mocy prawa i wyjątek dla hipotek
Nowa regulacja charakteryzuje się pełną uproszczoną procedurą – umorzenie należności nastąpi automatycznie z mocy prawa. Oznacza to, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych został całkowicie zwolniony z obowiązku wydawania indywidualnych decyzji administracyjnych, co wyeliminuje ryzyko opóźnień urzędowych oraz zdejmie z biurokracji znaczne obciążenie wykonawcze. Osobom zadłużonym pozostawiono jednocześnie prawo do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umorzenia, jeśli z własnej woli zechcą uregulować dawne zaległości.
Umorzenie nie ma jednak charakteru powszechnego. Zmiany nie obejmują należności zabezpieczonych hipoteką, które ciążą na kontach około 3,8 tys. płatników składek. Autorzy nowelizacji wyjaśniają, że wpis hipoteczny w księdze wieczystej stanowi realny instrument prawny, który co do zasady gwarantuje możliwość zaspokojenia roszczeń ZUS z majątku nieruchomego o wymiernej wartości rynkowej.
