Recepta na zapaść demograficzną. Rozwój Plus proponuje pensję rodzicielską i nową składkę emerytalną

Skala wyzwania stojącego przed krajowym rynkiem i finansami publicznymi staje się coraz bardziej widoczna. W trakcie warszawskiej konferencji prasowej przedstawiciele ugrupowania odnieśli się do wniosków zawartych w raporcie zaprezentowanym na wydarzeniu „Rozwój + Wy”.

“Polska wymiera w zastraszającym tempie. Badania pokazują, że w 2060 roku będzie nas już prawie 10 milionów mniej. Tylko ostatni rok to mniej o 158 tysięcy Polaków. Proszę sobie wyobrazić, że to jest miasto wielkości Bytomia, które każdego roku znika z naszej mapy” – zwraca uwagę posłanka Agnieszka Ścigaj.

W podobnym tonie wypowiedział się poseł Robert Gontarz:

“Znajdujemy się w kryzysie demografii, stoimy przed tragedią demograficzną, dlatego to jest temat, którego nie można nie zauważyć”.

Pensja rodzicielska zamiast dotychczasowych świadczeń

Głównym instrumentem wsparcia młodych rodzin proponowanym przez Rozwój Plus ma być tzw. pensja rodzicielska. Świadczenie w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługiwałoby jednemu z rodziców każdego dziecka do ukończenia przez nie 3. roku życia.

Paliwo uderza w budżety? Polacy tną wydatki, a MŚP szykuje podwyżki i cięcia

Zgodnie z założeniami opublikowanymi na platformie raportdemografia.pl, wypłata byłaby w pełni opodatkowana i oskładkowana, zapewniając przy tym prawo do ubezpieczenia w Narodowym Funduszu Zdrowia. Pomysł nie nakłada przy tym obowiązku rezygnacji z aktywności zawodowej – świadczenie będzie można łączyć z pracą lub opieką nad dzieckiem w domu. Po osiągnięciu przez dziecko wieku 3 lat rodzina przechodziłaby płynnie do programu 800+.

“Zostawiamy wolność wyboru. Tworzymy system, który w żaden sposób nie będzie karał, potępiał, nie będzie mówił młodym ludziom, że jakiś ich wybór życiowy, czy chcą zostać w domu z dzieckiem, czy iść do pracy, jest jakoś lepszy i przez państwo premiowany, a inny jest gorszy i jest przez państwo karany. Nie, tutaj jest pełna wolność wyboru” – podkreślił poseł Marcin Horała.

Autorzy koncepcji wskazują również na źródła pokrycia wydatków. Nowy mechanizm ma zastąpić i skonsolidować dotychczasowe formy wsparcia dedykowane najmłodszym dzieciom: tzw. kosiniakowe, program Aktywny Rodzic oraz wypłaty 800+ w przedziale wiekowym 0–3 lata. Środki przeznaczane do tej pory na te cele miałyby zostać w całości przekierowane na finansowanie pensji rodzicielskiej.

Jak czytamy w raporcie:

“Pensja Rodzicielska da możliwość rodzicom dziecka w wieku od 1 roku do 3 lat na zdecydowanie, czy chcą wrócić do pracy, czy chcą skorzystać z oferty żłobka, czy zatrudnią opiekę dzienną. Pensja Rodzicielska zapewni minimalne bezpieczeństwo finansowe, zwłaszcza tym rodzicom, którzy zdecydują się na korzystanie z urlopu wychowawczego oraz tym niepracującym”.

Emerytura powiązana z wychowaniem dzieci

Drugą kluczową zmianą ma być wprowadzenie Emerytalnej Składki Rodzinnej, która powiąże wysiłek wychowawczy z późniejszą wysokością świadczeń emerytalnych. Szymon Szynkowski vel Sęk zwrócił uwagę na systemową niesprawiedliwość obecnych rozwiązań, w których – szczególnie kobiety – otrzymują niższe świadczenia ze względu na przerwy w karierze zawodowej wywołane macierzyństwem.

“Absurd tej sytuacji polega na tym, że te osoby, które wychowują przyszłych płatników składek, czyli osoby, które w przyszłości będą pracować na składki emerytów za kilkadziesiąt lat, de facto będą miały niższą emeryturę niż te osoby, które dzieci nie mają, w związku z tym inne osoby będą musiały na ich emeryturę łożyć” – argumentował poseł.

Dlaczego Polacy decydują się na własny biznes? Niezależność ważniejsza od pieniędzy

Propozycja zakłada, że jedna czwarta (25 proc.) składki emerytalnej każdego pracującego obywatela trafiałaby bezpośrednio na konta jego rodziców – po 1/8 do każdego z nich. System ma zawierać zabezpieczenia dla osób bezdzietnych: po ukończeniu 50. roku życia uaktywniałby się mechanizm ochronny, a po przekroczeniu 60. roku życia 100 proc. składki trafiałoby ponownie na ich własne konto.

“Emerytura obecnego emeryta rośnie wyłącznie o realnie dopisane, bieżące składki rodzinne, stąd pełen efekt tej reformy widoczny będzie z biegiem lat. Rozwiązanie to ma przede wszystkim na celu zachęcenie obecne osoby w wieku reprodukcyjnym do posiadania dzieci lub do decyzji o kolejnym dziecku” – podkreślono w raporcie.

Według wyliczeń autorów projektu, małżeństwo posiadające czwórkę pracujących dzieci mogłoby po 20 latach od wejścia reformy w życie otrzymać emeryturę wyższą o około 40 proc.

Kompleksowe podejście do rynku pracy i opieki

Oprócz reform świadczeniowych i emerytalnych, raport Rozwój Plus proponuje szereg zmian w otoczeniu gospodarczym i społecznym:

• zwiększenie stabilności zatrudnienia poprzez ograniczenie możliwości stosowania krótkoterminowych umów-zleceń,
• rozszerzenie opieki w placówkach edukacyjnych poprzez wydłużenie godzin pracy szkół i przedszkoli na pory popołudniowe oraz wieczorne,
• wzmocnienie systemu opieki okołoporodowej i wsparcia medycznego dla matki i dziecka.

Przedstawiciele inicjatywy zaznaczają, że przedstawiony dokument stanowi punkt wyjścia do szerszej debaty społecznej. Politycy otworzyli konsultacje społeczne na platformie raportdemografia.pl, zachęcając do zgłaszania uwag i alternatywnych rozwiązań w obszarze polityki ludnościowej.