
Średnia emerytura z ZUS wzrosła, ale połowa seniorów otrzymuje mniej niż 3545 zł. Jak wygląda portfel polskiego emeryta?
Co czwarty mieszkaniec Polski pobiera już świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych, a rosnąca populacja seniorów generuje coraz większe obciążenie dla finansów publicznych. Z opublikowanego w środę kompleksowego raportu Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wynika, że w 2025 roku w Polsce żyło 9,45 mln emerytów i rencistów, co oznacza wzrost o 0,7 procent względem roku poprzedniego i stanowi dokładnie 25,3 procent całej ludności kraju.

Głównym motorem tego przyrostu są emeryci, których liczba zwiększyła się o 80,4 tys. osób (o 1,1 procent) do poziomu 7,47 mln, podczas gdy grupa rencistów skurczyła się o 14,8 tys. osób.
W 2025 roku przeciętna miesięczna emerytura wypłacana z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych osiągnęła poziom 4178,94 zł brutto, rosnąc nominalnie o 8,2 procent w skali roku. Statystyki obnażają jednak głęboką lukę emerytalną ze względu na płeć, wynikającą z niższego wieku emerytalnego kobiet, krótszego stażu składkowego oraz niższych zarobków w trakcie aktywności zawodowej.
Po marcowej waloryzacji w 2025 roku przeciętne świadczenie mężczyzny wyniosło 4978,67 zł, podczas gdy statystyczna kobieta otrzymywała 3421,61 zł – co oznacza różnicę przekraczającą 1550 złotych miesięcznie. Jeszcze wyraźniej rozwarstwienie to widać po analizie mediany świadczeń: połowa wszystkich emerytów w Polsce otrzymywała kwotę nieprzekraczającą 3544,38 zł, przy czym dla mężczyzn wartość środkowa wyniosła 4548,27 zł, a dla kobiet zaledwie 3011,10 zł.
Silne zróżnicowanie regionalne i przewaga systemów mundurowych
Wysokość wypłacanych świadczeń pozostaje mocno uzależniona od struktury gospodarczej poszczególnych regionów oraz przynależności do odrębnych systemów zaopatrzeniowych. Na mapie Polski liderem pod względem wysokości świadczeń z ZUS pozostaje województwo śląskie, gdzie średnia emerytura sięgnęła 4851,75 zł dzięki wysokim wynagrodzeniom w przemyśle ciężkim i górnictwie. Na przeciwległym biegunie uplasowało się województwo lubelskie ze średnią na poziomie 3776,73 zł.
Zestawienie GUS pokazuje również ogromny dystans dzielący powszechny system ubezpieczeniowy od systemów odrębnych. Podczas gdy w 2025 roku relacja przeciętnej emerytury z ZUS do średniego wynagrodzenia w gospodarce wyniosła 55,4 procent, w przypadku rolniczej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) wskaźnik ten ukształtował się na poziomie zaledwie 28,5 procent.
Zupełnie inne realia finansowe dotyczą natomiast służb mundurowych – przeciętne emerytury w systemach zaopatrzeniowych resortów obrony, spraw wewnętrznych oraz sprawiedliwości wynosiły w 2025 roku od 6409 zł do 6843 zł, wyraźnie przewyższając świadczenia z powszechnego funduszu.
Koszty dla budżetu państwa i rosnące wydatki gospodarstw domowych
Rosnąca liczba uprawnionych oraz coroczne waloryzacje przekładają się na lawinowy wzrost wydatków publicznych. Łącznie na wypłatę emerytur w 2025 roku przeznaczono rekordowe 366,4 mld zł, co oznacza wzrost o 9 procent względem 2024 roku. Z tej kwoty 345,9 mld zł pochłonął pozarolniczy system ubezpieczeń, a 20,5 mld zł trafiło do emerytów rolniczych.
Analitycy GUS zwracają uwagę, że Polacy nie zwlekają z przejściem w stan spoczynku zawodowego i korzystają ze swoich uprawnień niemal natychmiast po osiągnięciu ustawowego progu – w 2025 roku aż 94,4 procent kobiet przeszło na emeryturę w przedziale wieku 60–64 lata, a 98,4 procent mężczyzn w wieku 65 lat lub więcej.
Choć urzędnicy statystyczni odnotowują realny wzrost dochodów seniorów, ich poziom życia pozostaje pod presją rosnących kosztów utrzymania. W 2025 roku przeciętne miesięczne wydatki na jedną osobę w gospodarstwach domowych emerytów wzrosły realnie o 4,4 procent rok do roku, osiągając poziom 2140,08 zł. Dynamika ta była wyraźnie szybsza niż w ogólnopolskiej próbie wszystkich gospodarstw domowych, gdzie miesięczne wydatki na osobę zwiększyły się o 3,6 procent do kwoty 2015,42 zł, co potwierdza większą wrażliwość budżetów seniorów na koszty żywności, energii oraz ochrony zdrowia.

