Szef misji MFW w Polsce krytykuje rząd? “Najlepszy moment na redukcję deficytu”

Zakończenie misji w Warszawie, prowadzonej w ramach konsultacji na mocy Artykułu IV Statutu MFW, przyniosło stanowcze rekomendacje, które de facto otwierają dyskusję na temat podwyżek podatków, w szczególności PIT i opodatkowania nieruchomości.

Szef misji MFW w Polsce, Geoff Gottlieb, otwarcie skrytykował obecny, wysoki poziom wydatków. Fundusz zaleca Polsce łączną konsolidację fiskalną rzędu 4 proc. PKB do 2030 r., czyli nieco mniej niż jeden punkt procentowy rocznie.

“W przyszłym roku przewidujemy konsolidację polityki fiskalnej na poziomie o 0,6 pkt. proc. PKB… 0,6 procent to dobry początek. Zalecamy jednak korektę o 4 pkt. proc. PKB w ciągu pięciu lat, czyli nieco mniej niż jeden punkt rocznie” – powiedział Gottlieb w rozmowie z PAP Biznes.

Jednocześnie Gottlieb zaznaczył, że projektowany na 2026 rok poziom konsolidacji jest krokiem we właściwym kierunku, ale resort finansów powinien dążyć do osiągnięcia lepszych wyników.

“0,6 pkt. proc. w przyszłym roku to dobry początek, ale uważamy, że należy dążyć do osiągnięcia lepszych wyników. Dałoby to przestrzeń na przyszłe lata, które prawdopodobnie będą trudniejsze” – dodał.

Dlaczego teraz jest najlepszy moment na zaciskanie pasa?

Przedstawiciel MFW stanowczo odrzucił tezę, że obecny poziom deficytu jest uzasadniony. Mimo że MFW nie określa obecnej sytuacji Polski jako kryzysowej, deficyt na poziomie 7 proc. PKB jest akceptowalny tylko przy wyjątkowo słabej gospodarce, co nie ma miejsca w Polsce.

Geoff Gottlieb wyraźnie podkreślił, że nadszedł czas, by dyskusja w Polsce uległa zmianie.

“Z drugiej strony najlepszym momentem na rozpoczęcie redukcji deficytu jest okres, gdy gospodarka jest silna. Uważamy więc, że teraz jest bardzo dobry moment na konsolidację” – wyjaśnił szef misji.

MFW chwali i ostrzega. Polska gospodarka na rozdrożu? Sprawdź!

Gottlieb odniósł się również do często powtarzanego argumentu o konieczności zwiększenia wydatków na obronność:

“Często słyszę, że ‘sytuacja związana z bezpieczeństwem wymaga zwiększonych wydatków’. Niemniej, wzrost wydatków, który wyniósł 6 punktów procentowych PKB od 2021 r. i 9 punktów procentowych PKB od 2019 r., nie wynika wyłącznie z obronności. Jest bardzo szeroki“.

Ponadto, MFW ostrzega, że nawet w przypadku stałego wzrostu wydatków na bezpieczeństwo, nie powinny być one finansowane długiem w nieskończoność.

“Jakiego rodzaju państwa chcą Polacy?”

Kluczową kwestią jest rozpoczęcie szerokiej debaty publicznej na temat struktury państwa i koniecznych kompromisów fiskalnych.

“Konsolidacja fiskalna nigdy nie jest łatwa. Ale dyskusja musi ewoluować w kierunku pytania o to, jakiego rodzaju państwa chcą Polacy? Widzimy, że wydatki są obecnie na poziomie krajów Zachodniej Europy – na poziomie Niemiec czy Włoch, ale dochody nie nadążają” – powiedział Gottlieb, stawiając sprawę jasno.

Jeśli Polacy oczekują utrzymania obecnego poziomu wydatków socjalnych i publicznych, coś musi zmienić się w kwestii podatków. MFW wskazuje tu na dwa główne obszary.

• Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT). Gottlieb zwrócił uwagę na wyraźną różnicę w tym zakresie: “Polska ma takie same wydatki jak rozwinięta Europa, a w większości kategorii dochodów pobiera takie same podatki jak Europa Zachodnia w stosunku do wielkości gospodarki. Jest jednak jeden obszar, który się wyróżnia – podatek dochodowy od osób fizycznych, który w Polsce generuje o 5 proc. PKB mniej dochodów w porównaniu do średniej UE“. Jego zdaniem, w Polsce panuje mylne wrażenie, że PIT jest wysoki, choć w porównaniu do krajów o podobnym poziomie wydatków wcale tak nie jest.
• Preferencyjne opodatkowanie nieruchomości. MFW zaleca również ograniczenie ulg podatkowych związanych z posiadaniem nieruchomości, zwłaszcza w przypadku drugiej, trzeciej i kolejnej nieruchomości. Argumentacja jest dwojaka: potrzeba zwiększenia dochodów oraz zniechęcenie do nadmiernego traktowania nieruchomości jako metody oszczędzania. “Uważam, że jest to ważne zarówno ze względów dochodowych, jak i strukturalnych… Dlatego zalecamy ograniczenie tych ulg, szczególnie w przypadku drugiej, trzeciej i kolejnej nieruchomości. To samo w sobie przyniosłoby dochody i pomogłoby zmienić strukturę oszczędności polskich gospodarstw domowych” – podsumował Gottlieb.

MFW ostrzega: Polska na ścieżce fiskalnego ryzyka. Zobacz, co grozi nam w przyszłości!

Odporność gospodarki i polityka pieniężna

Pomimo wysokiego deficytu, MFW ocenia, że rynek pozostaje dość odporny na problemy fiskalne, co wynika z kilku czynników: solidnego wzrostu gospodarczego, niskiego poziomu zadłużenia poza sektorem rządowym oraz bardzo dużych aktywów rezerwowych banku centralnego.

W kontekście polityki pieniężnej, MFW zaleca Radzie Polityki Pieniężnej spowolnienie tempa dalszego luzowania stóp procentowych.

„Metafora, która ciągle przychodzi mi do głowy, to sytuacja, w której jesteśmy w ciemności i wiemy, że przed nami znajduje się ściana, ale nie możemy jej zobaczyć. W takich momentach chcemy poruszać się wolniej” – powiedział Gottlieb, sugerując przyjęcie postawy wait-and-see, aby lepiej zrozumieć ewolucję ryzyka i presji cenowej.

MFW zaleca również, aby komunikacja RPP skupiała się na motywach podejmowanych decyzji, a nie na konkretnych prognozach dotyczących ścieżki stóp, które w obecnej, niepewnej sytuacji są trudne do określenia.

źródło: Forsal, PAP