System kaucyjny stał się nową rutyną Polaków? Ministerstwo vs. realia rynkowe

Wiceminister klimatu i środowiska, Anita Sowińska, podczas piątkowej konferencji prasowej nie kryła satysfakcji z postępów projektu. Jak podkreśliła, system kaucyjny przestał być jedynie technologiczną nowinką, a stał się naturalnym elementem codzienności.

“System kaucyjny staje się elementem codziennych nawyków Polaków. Widzimy to zarówno w liczbach, jak i w badaniach rynkowych, które pokazują rosnącą akceptację i udział konsumentów” – zaznaczyła wiceminister Sowińska.

Skala operacyjna

Dane przedstawione przez resort pokazują ogromną skalę operacji logistycznej. Obecnie w Polsce co tydzień do recyklingu trafia około 100 milionów opakowań. Z łącznej puli miliarda zebranych jednostek, lwią część stanowią butelki plastikowe (650 mln sztuk), natomiast puszki metalowe odpowiadają za 350 mln sztuk.

Anatomia polskich płac. Mediana ponownie obnaża prawdę o zarobkach!

Infrastruktura systemu obejmuje już 57 tys. punktów zbiórki, z czego 12,5 tys. to nowoczesne automaty kaucyjne. Co istotne dla sektora handlowego, w systemie masowo uczestniczą małe sklepy. Aż 32 tys. punktów zlokalizowanych jest w placówkach o powierzchni poniżej 200 mkw., które – mimo braku ustawowego obowiązku – zdecydowały się dołączyć do zbiórki dobrowolnie.

“Bardzo cieszy nas dynamiczny rozwój sieci punktów zbiórki, szczególnie małych sklepów poniżej 200 metrów kwadratowych” – podsumowała Anita Sowińska.

Odpad jako surowiec, nie koszt

Z perspektywy biznesowej i środowiskowej, kluczowym aspektem systemu jest zmiana postrzegania zużytego opakowania. Dzięki kaucji, która dla butelek plastikowych i puszek wynosi 50 groszy, surowiec zyskuje konkretną wartość rynkową i może być ponownie wykorzystany w przemyśle spożywczym.

“Opakowanie przestaje być odpadem, a staje się wartościowym surowcem. Dzięki temu rzadziej trafiają one do lasów czy parków, co przekłada się również na niższe koszty sprzątania ponoszone przez samorządy” – tłumaczyła wiceminister.

Resort podkreśla, że mechanizm jest neutralny finansowo dla konsumenta, a ciężar jego funkcjonowania spoczywa na producentach i importerach w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Sklepy za obsługę zwrotów otrzymują tzw. handling fee, a niewykorzystane kaucje zasilają wyłącznie dalszy rozwój systemu, w tym edukację i logistykę.

Opinii tej nie podziela Krzysztof Pawiński, prezes Grupy Maspex. Dementuje on przekonanie o zyskach producentów z tytułu kaucji. Jego zdaniem system jest niezwykle kosztowny, a wydatki liczone w miliardach złotych ostatecznie znajdą odzwierciedlenie w cenach produktów.

Maspex ostrzega: stabilizacja cen była tylko chwilowa. Nadchodzi nowa fala podwyżek!

Transparentność i walka z mitami

Podczas spotkania Anita Sowińska odniosła się również do obaw dotyczących szczelności systemu. Wiceminister kategorycznie odrzuciła tezy o możliwości powstawania “szarej strefy” czy nadużyć podatkowych, jakie pojawiały się w debacie publicznej.

– W systemie kaucyjnym nie ma miejsca na szarą strefę ani fikcyjne zwroty. Kaucja „podąża za opakowaniem”, a wszystkie podmioty uczestniczące w systemie wzajemnie kontrolują prawidłowość rozliczeń.

Cele na horyzoncie

Wprowadzone rozwiązania mają pomóc Polsce w wypełnieniu rygorystycznych wymogów unijnych. Cel jest jasny: osiągnięcie 77 proc. poziomu selektywnej zbiórki do 2028 roku oraz aż 90 proc. od roku 2029.

Warto przypomnieć, że od 2026 roku system obejmie również butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l (z kaucją 1 zł), choć producenci – w tym głównie branża piwowarska – zachowują prawo do prowadzenia własnych, niezależnych systemów zbiórki, które z powodzeniem funkcjonują na rynku od lat.

źródło: PAP, Interia Biznes