Cicha rewolucja w skarbówce. Fiskus chętniej korzysta z nowej broni

Oficjalne potwierdzenie tego trendu przynosi najnowszy raport “Przedsiębiorcy pod lupą fiskusa. Niełatwe relacje podatników i organów podatkowych”, przygotowany wspólnie przez ekspertów kancelarii MDDP oraz Konfederacji Lewiatan. Publikacja dokumentu miała miejsce we wtorek w Warszawie, podczas dorocznego Kongresu Rady Podatkowej Konfederacji Lewiatan. Płynące z raportu wnioski nie pozostawiają złudzeń: polski biznes znalazł się pod masowym, cyfrowym nadzorem urzędników skarbowych.

Lawinowy wzrost weryfikacji i historyczny rekord w 2025 roku

Skala działań aparatu skarbowego w ostatnich latach poraża. Jak wynika z zebranych danych, w latach 2021–2025 organy skarbowe przeprowadziły w Polsce łącznie ponad 12,4 miliona czynności sprawdzających. Z tej gigantycznej puli aż 10,6 miliona postępowań dotyczyło bezpośrednio kluczowych dla budżetu podatków: VAT, PIT, CIT oraz akcyzy.

Urzędnicy z roku na rok działają coraz sprawniej. W samym tylko 2025 roku liczba wszczętych procedur sprawdzających w zakresie wspomnianych czterech głównych podatków osiągnęła poziom 2,3 miliona. W analizowanej pięciolatce tylko jeden rok okazał się pod tym względem intensywniejszy – był to pandemiczny rok 2021, kiedy to odnotowano 2,4 miliona takich działań.

Najbardziej spektakularnie prezentują się jednak statystyki dotyczące wykrytych nieprawidłowości finansowych:

• rekordowy rok 2025 – urzędnicy skarbowi pobili wszelkie dotychczasowe rekordy, ujawniając w ramach czynności sprawdzających zaległości podatkowe na zawrotną kwotę prawie 11 miliardów złotych,
• drastyczny skok efektywności – wynik z 2025 roku oznacza potężny, ponad 25-procentowy wzrost w porównaniu z rokiem 2024, który przecież do tamtej pory uchodził za rekordowy,
• kumulacja miliardów – kwota wykryta w samym tylko 2025 roku odpowiada za niemal 30% wszystkich ustaleń finansowych dokonanych przez skarbówkę w całym okresie 2021–2025.

W sumie, w ciągu tych pięciu lat, czynności sprawdzające pozwoliły na stwierdzenie ponad 37 miliardów złotych zaległości w zakresie VAT, CIT, PIT i akcyzy (a biorąc pod uwagę absolutnie wszystkie obszary podatkowe – ponad 38,8 miliarda złotych).

Koniec z drożyzną? Inflacja ostro hamuje, ale czy na stałe

VAT i PIT pod najsilniejszym ostrzałem

Analiza struktury działań urzędów skarbowych pokazuje jasno, gdzie bije serce fiskusa. Choć w ostatnich latach widać bardzo dynamiczny, lawinowy wzrost zainteresowania rozliczeniami podatku dochodowego od osób prawnych – gdzie liczba czynności sprawdzających w zakresie CIT skoczyła z 77,6 tysiąca w 2023 roku do aż 149 tysięcy w roku 2025 – to w ujęciu ogólnym wciąż inna kategoria dominuje bezapelacyjnie.

To podatek od towarów i usług (VAT) oraz podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) stanowią główne cele urzędników. Łącznie te dwa obszary odpowiadają za 89% wszystkich czynności sprawdzających prowadzonych w zakresie kluczowych podatków oraz generują aż 86% wszystkich wykrywanych przez fiskusa zaległości. Udział podatku CIT oraz podatku akcyzowego, mimo wzrostów, wciąż pozostaje w tej statystyce marginalny.

Dlaczego fiskus woli działania zza biurka?

Powód, dla którego urzędy skarbowe tak chętnie rezygnują z tradycyjnych kontroli na rzecz czynności sprawdzających, tkwi w samej konstrukcji tych przepisów. Autorzy raportu MDDP i Lewiatana wskazują na kilka kluczowych czynników, które sprawiają, że to rozwiązanie stało się nowym, najważniejszym narzędziem wstępnego nadzoru:

• brak formalizmu – czynności sprawdzające są procedurą prostą, szybką i w dużej mierze pozbawioną sztywnych ram, które krępują ręce urzędnikom podczas klasycznej kontroli podatkowej,
• brak barier proceduralnych – fiskus nie jest w tym przypadku obciążony uciążliwymi ograniczeniami wynikającymi z przepisów Ordynacji podatkowej czy Prawa przedsiębiorców, co pozwala na masowe i elastyczne sprawdzanie wybranych wycinków działalności firmy,
• potęga analityczna i Big Data – kluczem do sukcesu okazał się coraz szerszy dostęp organów skarbowych do zaawansowanych systemów teleinformatycznych i algorytmów analitycznych.

Trzęsienie ziemi w polskim e-commerce? TikTok Shop oficjalnie ruszył!

Urzędnicy mogą porównywać bazy danych i weryfikować rozliczenia podatników w sposób całkowicie bezkontaktowy, bez konieczności wysyłania pism czy informowania przedsiębiorcy o tym, że jego finanse są właśnie prześwietlane.

Eksperci nie mają wątpliwości: ten trend nie tylko się utrzyma, ale będzie przybierał na sile. Dla przedsiębiorców oznacza to jedno – czas, w którym o zainteresowaniu skarbówki dowiadywano się z oficjalnego uprzedzenia o kontroli, bezpowrotnie minął. Teraz cyfrowy nadzór trwa nieprzerwanie, każdego dnia.