Stres czy ucieczka od problemu? Między stabilizacją a “efektem strusia”
Sytuacja finansowa większości Polaków pozostaje stabilna, choć poziom optymizmu wyraźnie spada wraz z wiekiem. Jak wynika z najnowszego badania IBRiS przeprowadzonego na zlecenie Santander Consumer Banku, 42 proc. ankietowanych nie dostrzega żadnej zmiany w swoich portfelach w porównaniu z ubiegłym rokiem. Wzrost zamożności deklaruje 24 proc. badanych, natomiast pogorszenie płynności finansowej odczuwa 31 proc. respondentów.
Wyraźne różnice w ocenie własnego budżetu widać zarówno w podziale na płeć, jak i wiek:
- spadek dochodów częściej dotyka kobiety – pogorszenie finansów zauważa 36 proc. kobiet wobec 28 proc. mężczyzn,
- młodzi bardziej optymistyczni – w grupie 18–29 lat poprawę deklaruje 38 proc. osób, a wśród trzydziestolatków – 36 proc., wraz z wiekiem wskaźnik ten gwałtownie spada – wśród czterdziestolatków wynosi 29 proc., a u seniorów zaledwie 13–14 proc.
W kryzysie uciekamy w “efekt strusia”
Aż 72 proc. ankietowanych deklaruje, że potrafi precyzyjnie określić kwotę, jaką jest w stanie zaoszczędzić w typowym miesiącu bez nieprzewidzianych wydatków. Brak takiej wiedzy wykazuje 18 proc. badanych.
Mediana a średnia krajowa. Prawie 2 miliony pracowników poniżej pensji minimalnej
Z raportu wynika również, że niemal połowa społeczeństwa regularnie śledzi stan swoich finansów – 18 proc. robi to codziennie, a 25 proc. kilka razy w tygodniu. Największą dyscypliną wykazują się osoby przed trzydziestką (29 proc. sprawdza konto każdego dnia).
Analiza wykazała jednak niepokojącą zależność u osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
“Aż 13 proc. osób, które oceniają swoją sytuację finansową jako złą, w ogóle nie kontroluje dostępnych środków. Takie zjawisko określa się mianem «efektu strusia», który polega na celowym unikaniu, ignorowaniu lub odrzucaniu negatywnych informacji. Z drugiej strony w tej samej grupie stosunkowo duży odsetek (21 proc.) deklaruje sprawdzanie finansów codziennie. Zła sytuacja finansowa wywołuje więc dwie skrajne postawy: z jednej strony stres, który objawia się nerwowym monitorowaniem własnych środków, a z drugiej – całkowitą ucieczkę od problemu i unikanie logowania do banku, by nie narażać się na dodatkowe negatywne emocje” – podsumowują autorzy badania.
Badanie zrealizował IBRiS na zlecenie Santander Consumer Banku metodą telefoniczną (CATI) na reprezentatywnej próbie 1000 dorosłych Polaków na przełomie lipca i sierpnia 2026 roku.
