Więcej zleceń, mniej etatów. Blisko 1,5 mln Polaków utrzymuje się wyłącznie z umów cywilnoprawnych
Najnowsze badanie Głównego Urzędu Statystycznego wskazuje na rosnące znaczenie elastycznych form zatrudnienia w polskiej gospodarce. W ostatnim dniu marca 2026 roku praca na podstawie umów zlecenia i pokrewnych stanowiła jedyne źródło dochodu dla niemal 1,5 mln osób (dokładnie 1 476,9 tys. osób). Oznacza to odczuwalny wzrost o 5,9 proc. (o 82 tys. osób) w porównaniu ze stanem z końca marca 2025 roku. Z kolei w ujęciu krótkoterminowym – względem 31 grudnia 2025 roku – odnotowano niewielką korektę i spadek liczby zleceniobiorców o 1,4 proc. (20,9 tys. osób).
Zdecydowanie mniej popularną formą wyłącznego zatrudnienia pozostają umowy o dzieło. Według danych GUS w marcu 2026 roku wykonywało je w Polsce zaledwie 20,3 tys. osób.
Struktura płciowa wśród osób pracujących wyłącznie na umowach cywilnoprawnych wykazuje lekką przewagę mężczyzn. W końcu marca 2026 roku stanowili oni 51,5 proc. ogółu zleceniobiorców, co oznacza udział wyższy o 0,1 pkt proc. w ujęciu rocznym oraz o 0,2 pkt proc. w porównaniu z końcem grudnia 2025 roku.
Patrząc na dynamikę w skali roku, liczba osób pracujących na zleceniach wzrosła w obu grupach – wśród kobiet o 5,6 proc., a wśród mężczyzn o 6,1 proc. Podobna przewaga mężczyzn utrzymuje się przy kontraktach o dzieło, gdzie stanowią oni 52,0 proc. wykonawców, wobec 48,0 proc. udziału kobiet.
Największy udział zleceniowców
Pod względem struktury branżowej od wielu miesięcy nie ma niespodzianek. Największa grupa osób utrzymujących się wyłącznie z umów zlecenia i pokrewnych koncentruje się w sekcji “Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca”, obejmującej m.in. agencje zatrudnienia i pośrednictwa pracy. Na koniec marca 2026 roku pracowało tam 312,6 tys. osób, co stanowiło aż 21,2 proc. wszystkich zleceniobiorców w kraju.
Drugim kluczowym obszarem okazała się sekcja “Opieka zdrowotna i pomoc społeczna”, gdzie na podstawie tego typu umów pracowało 154,6 tys. osób, czyli 10,5 proc. ogółu wykonujących praca w tej formie.
Wrześniowe wyhamowanie? GUS informuje o spadku liczby nowych firm i rosnącej zamrażarce biznesu
Skąd bierze się wysoki udział umów zlecenia w statystykach?
Dla głębszego zrozumienia zjawiska warto zestawić powyższe statystyki z innymi publikacjami GUS dotyczącymi rynku pracy 2026 roku.
Z danych GUS wynikających z raportu o cudzoziemcach pracujących w Polsce (stan na 31 marca 2026 r.) wynika, że w kraju legalnie pracowało 1,15 mln obcokrajowców. Aż 38 proc. z nich (437,7 tys. osób) wykonywało pracę wyłącznie na podstawie umów zlecenia i pokrewnych. To właśnie ta grupa w dużej mierze napędza sekcję usług wspierających oraz agencji zatrudnienia.
Od 2026 roku weszła w życie nowelizacja Kodeksu pracy wliczająca okres przepracowany na umowach zlecenia oraz jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) do stażu pracy, od którego zależy m.in. wymiar urlopu czy świadczenia pracownicze. Przepisy te nie objęły jednak umów o dzieło, co dodatkowo zniechęca do ich stosowania poza branżami kreatywnymi i autorskimi.
