Polska ostatnim krajem UE bez wdrożonego DSA. Groźba kar z TSUE i szokujące dane o zagrożeniach
Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski wystosował w czwartek oficjalny apel do prezydenta Karola Nawrockiego o podpisanie ustawy wdrażającej unijny akt o usługach cyfrowych (DSA). Polska pozostaje jedynym i ostatnim państwem członkowskim Unii Europejskiej, które nie zaimplementowało jeszcze tych przepisów – mimo że weszły one w życie na poziomie wspólnotowym blisko trzy lata temu.
Brak podpisu naraża kraj na dotkliwe kary finansowe ze strony Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z zapowiedzią rzecznika prezydenta Rafała Leśkiewicza, ostateczna decyzja w sprawie podpisu, weta lub skierowania aktu do Trybunału Konstytucyjnego zapadnie najpóźniej w piątek.
Głównym celem nowych regulacji jest stworzenie przejrzystych i szybkich procedur pozwalających na blokowanie w sieci treści naruszających prawo, przy jednoczesnym zagwarantowaniu swobody wypowiedzi i praw użytkowników. Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski podkreślił, że ustawa odnosi się bezpośrednio do czynów stypizowanych w Kodeksie karnym.
Co do zasady ograniczanie dostępu do nielegalnych treści wymagać będzie wyroku sądowego, jednak przy ponadpartyjnym konsensusie wprowadzono wyjątki pozwalające na natychmiastową interwencję w sytuacjach najcięższych przestępstw, takich jak materiały seksualne z udziałem dzieci lub treści o takim charakterze kierowane do małoletnich.
Szokujący bilans zagrożeń w sieci i bierność gigantów technologicznych
Wystąpieniu przed Pałacem Prezydenckim towarzyszyła publikacja opracowanej przez resort “Czarnej księgi młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce”. Zestawione w niej dane wskazują na ogromną skalę przemocy oraz brak skutecznej weryfikacji wieku użytkowników przez globalne serwisy.
Mimo formalnych wymogów regulaminowych nakazujących ukończenie 13. roku życia, z samego TikToka aktywnie korzysta w Polsce około 760 tysięcy dzieci w wieku od 7 do 12 lat, a z Instagrama – blisko 290 tysięcy. Równocześnie średni wiek pierwszego kontaktu z pornografią w internecie spadł nad Wisłą do 11 lat i 3 miesięcy.
Skala zagrożeń znajduje odzwierciedlenie w doświadczeniach najmłodszych internautów. Z dokumentu Ministerstwa Cyfryzacji wynika, że 45 proc. polskich dzieci i nastolatków zetknęło się z cyberagresją seksualną, 39 proc. doświadczyło ogólnej agresji w sieci, a 10 proc. padło ofiarą szantażu, często z wykorzystaniem intymnych zdjęć. Problem pogłębia zjawisko ukrywania krzywd – ponad 70 proc. poszkodowanych nie poinformowało o najbardziej dotkliwym incydencie żadnego dorosłego, a w 76,5 proc. przypadków ofiary nie znały prawdziwej tożsamości oprawcy.
Nowym wymiarem zagrożeń staje się także generatywna sztuczna inteligencja. Zwykłe szkolne fotografie coraz częściej wykorzystywane są przez narzędzia do tworzenia obrazów do generowania fałszywych materiałów i szantażowania rówieśników. Choć ze sztucznej inteligencji korzysta już 70 proc. nastolatków, aż 63 proc. z nich nie zna pojęcia deepfake.
Resort zwraca uwagę, że obecne mechanizmy samoregulacji platform są niewydolne. Tylko w pierwszym półroczu bieżącego roku aż 76 proc. zgłoszeń dotyczących nielegalnych treści, kierowanych w ramach monitoringu NASK, zostało przez platformy cyfrowe odrzuconych lub pozostawionych bez jakiejkolwiek reakcji, przy czym na samej platformie X odsetek ten wyniósł blisko 79 proc.
Tyle chińskich przesyłek zamówili Polacy. Resort finansów podaje nowe dane
Unijna praktyka pokazuje skuteczność nowych regulacji
Przedstawiciele Ministerstwa Cyfryzacji wskazują, że wdrożenie aktu o usługach cyfrowych realnie wymusza na technologicznych gigantach zmianę podejścia do moderacji treści. Doświadczenia pozostałych państw Unii Europejskiej dowodzą, że po wypracowaniu pierwszej linii orzeczniczej platformy zaczynają reagować automatycznie i prewencyjnie, usuwając nielegalne materiały w ciągu kilku minut – jeszcze przed wydaniem oficjalnej decyzji przez krajowe organy.
Potwierdzają to twarde statystyki wspólnotowe. Od początku roku do października na terenie Unii Europejskiej zablokowano ponad 6 miliardów 233 miliony szkodliwych treści, z czego aż 98 proc. zostało usuniętych przez same platformy z własnej inicjatywy na podstawie ram prawnych narzuconych przez unijny akt DSA. Implementacja przepisów w Polsce ma włączyć krajowy rynek cyfrowy w ten sam system ochrony.
