Tańsza energia, sztuczna inteligencja i dywersyfikacja eksportu. Prezes NBP wskazuje pięć filarów przyszłego wzrostu Polski
Utrzymanie szybkiego tempa wzrostu Produktu Krajowego Brutto oraz dalsze doganianie najbogatszych państw Unii Europejskiej wymaga od Polski sprostania pięciu fundamentalnym wyzwaniom strukturalnym – ocenił prezes Narodowego Banku Polskiego Adam Glapiński. W wystąpieniu wyemitowanym podczas otwarcia 8. wspólnej konferencji Narodowego Banku Węgier (MNB) i NBP w Budapeszcie szef polskiego banku centralnego zarysował mapę ryzyk i szans, które w nadchodzących dziesięcioleciach zadecydują o tempie konwergencji gospodarczej kraju.
Pierwszą i najbardziej palącą barierą dla rozwoju pozostają koszty energii, które w Polsce wciąż należą do najwyższych w całej Unii Europejskiej. Adam Glapiński wskazał, że zjawisko to – wynikające w jego ocenie z założeń unijnej polityki klimatycznej – stanowi bezpośrednią przeszkodę zarówno dla bieżącej dynamiki PKB, jak i dla międzynarodowej konkurencyjności krajowego przemysłu.
Drugim istotnym obszarem napięć jest sytuacja w handlu zagranicznym. Ze względu na utrzymującą się stagnację i niskie tempo wzrostu w Niemczech oraz innych kluczowych gospodarkach strefy euro, polski eksport znalazł się pod wyraźną presją popytową.
Szef NBP podkreślił, że w obliczu słabości tradycyjnych partnerów handlowych polskie przedsiębiorstwa muszą odważniej poszukiwać zbytu na bardziej odległych, pozaeuropejskich rynkach. Równocześnie rodzimi producenci muszą mierzyć się z coraz agresywniejszą ekspansją firm z Chin, które stają się bezpośrednimi rywalami Polski w takich sektorach jak sprzęt elektryczny, motoryzacja, maszyny, odzież oraz meble. Odpowiedzią na tę presję musi być zdecydowana realokacja zasobów w kierunku gospodarki opartej na wiedzy i produktach o wyższej marży.
Sztuczna inteligencja i automatyzacja odpowiedzią na kryzys demograficzny
Kolejnym filarem przyszłej konkurencyjności jest udział Polski w globalnym wyścigu technologicznym. Prezes NBP zaznaczył, że kraj nie może pozostać w tyle w procesie rozwoju i wdrażania sztucznej inteligencji, co wymaga nie tylko silniejszego stymulowania krajowej działalności badawczo-rozwojowej, ale także zagwarantowania dostępu do taniej energii elektrycznej, będącej kluczowym czynnikiem produkcyjnym dla infrastruktury AI.
Wyhamowanie wzrostu PKB i gołębi sygnał dla RPP. Ekonomiści o najnowszych odczytach GUS
Rozwój nowoczesnych technologii oraz powszechna automatyzacja procesów mają stanowić również główną tarczę chroniącą polską gospodarkę przed niekorzystnymi trendami demograficznymi. Glapiński zauważył, że żadnemu państwu rozwiniętemu nie udało się dotąd trwale odwrócić procesu starzenia się społeczeństwa, natomiast masowa imigracja generuje własne, złożone wyzwania społeczne i infrastrukturalne. Najbardziej racjonalną strategią dostosowawczą pozostaje zatem podnoszenie aktywności zawodowej obywateli połączone z intensywną robotyzacją i cyfryzacją przedsiębiorstw.
Solidne fundamenty rozwoju i ostrzeżenie przed presją polityczną
Mimo skali zidentyfikowanych barier szef banku centralnego dostrzega silne podstawy do ostrożnego optymizmu. W ostatnich latach systematycznie rośnie udział krajowych sektorów o wysokiej wartości dodanej, a polskie firmy coraz głębiej integrują się z globalnymi łańcuchami dostaw, skutecznie amortyzując kolejne wstrząsy zewnętrzne. Wysoka jakość kapitału ludzkiego oraz przedsiębiorczość Polaków tworzą zdaniem prezesa NBP bardzo dobry grunt pod szybkie wdrażanie innowacji.
Odnosząc się do roli samego banku centralnego, Adam Glapiński zapewnił, że polityka pieniężna NBP pozostanie nakierowana na zapewnienie długoterminowej stabilności cen, co nabiera szczególnego znaczenia w warunkach ponownego wzrostu presji inflacyjnej napędzanej przez drożejące surowce energetyczne.
Jednocześnie prezes NBP wystosował wyraźne ostrzeżenie w kwestii otoczenia instytucjonalnego, podkreślając, że skuteczna realizacja mandatu banku wymaga zachowania jego pełnej niezależności. W ocenie Glapińskiego obecna presja polityczna wywierana na polski bank centralny niesie ze sobą poważne ryzyko podważenia zaufania społecznego, destabilizacji rynków finansowych oraz utrudnienia walki o trwałe zakotwiczenie inflacji w celu.
