Żółta kartka dla polskiej sceny politycznej. Agencja ratingowa tnie ocenę długu i ostrzega przed konsolidacją

Decyzja ta odzwierciedla narastające obawy o stabilność polskich finansów publicznych. Agencja zwraca uwagę, że w warunkach silnej polaryzacji politycznej, zbliżającej się kampanii przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku oraz licznych barier legislacyjnych, perspektywa trwałego okiełznania rosnącego zadłużenia staje się coraz bardziej niepewna.

Czym jest rating i co oznaczają poszczególne perspektywy?

Rating kredytowy to niezależna ocena wiarygodności finansowej emitenta, informująca inwestorów o ryzyku niewywiązania się z zaciągniętych zobowiązań dłużnych. Trzy wiodące agencje – S&P, Moody’s oraz Fitch – posługują się skalą od poziomu AAA aż po ocenę D. Sam rating “A-” plasuje Polskę w bezpiecznej, inwestycyjnej lidze państw o solidnych fundamentach, lecz rosnącym ryzyku strukturalnym.

Poza oceną literową kluczowa pozostaje perspektywa ratingu, wskazująca przewidywany kierunek zmian w horyzoncie najbliższych 12–24 miesięcy. Perspektywa stabilna oznacza brak przewidywanych korekt przy zachowaniu przewidywalności polityki gospodarczej, natomiast pozytywna sygnalizuje szansę na podwyższenie oceny.

Mniej pracujących, niższa konsumpcja i głodowe emerytury. Jak starzenie się społeczeństwa uderzy w polski system podatkowy?

Z kolei perspektywa negatywna stanowi poważne ostrzeżenie przed narastającymi nierównowagami, które bez odpowiedniej reakcji mogą w perspektywie kilku kwartałów doprowadzić do obniżenia właściwego ratingu. Ostatni wariant, perspektywa rozwijająca się, stosowany jest w warunkach dynamicznych zmian prawnych lub politycznych, gdzie ocena może zmienić się w dowolnym kierunku.

Rekordowy wzrost zadłużenia i strukturalny deficyt

Głównym motorem rewizji perspektywy na negatywną jest pogarszająca się sytuacja fiskalna państwa. S&P prognozuje, że średni deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na wyjątkowo wysokim poziomie powyżej 7 procent PKB w latach 2025–2026 oraz wyniesie około 7,1 procent PKB w 2027 roku.

W ujęciu strukturalnym Polska notuje jeden z największych deficytów pierwotnych wśród państw rozwiniętych (wynoszący około 4 proc. PKB). Wynika to z nakładania się rekordowo wysokich wydatków na obronność sięgających 4–5 procent PKB, utrzymywania szerokich świadczeń socjalnych oraz rosnących kosztów wynagrodzeń w sektorze publicznym i obsługi długu, które w latach 2026–2029 mają pochłaniać średnio około 8 procent dochodów budżetowych.

W efekcie tych zjawisk dług netto sektora publicznego wzrośnie z poziomu 53 procent PKB w 2025 roku do ponad 70 procent PKB pod koniec dekady. S&P zaznacza, że tak gwałtowny skok zadłużenia w pięć lat należy do najbardziej znaczących pogorszeń budżetowych na świecie. Brak aktywnej konsolidacji zmusi rząd do bolesnych, wymuszonych rynkowo korekt na przełomie lat 2029 i 2030, co bezpośrednio grozi wywołaniem recesji.

Portale rekrutacyjne mają nowego rywala. Jak AI zmienia sposób szukania pracy i rekrutowania?

Paraliż instytucjonalny, weta prezydenckie i polaryzacja polityczna

Drugim filarem uzasadnienia agencji są bariery polityczno-instytucjonalne. S&P zwraca uwagę, że realizacja spójnych planów konsolidacji finansowej jest mocno utrudniona przez głęboki konflikt polityczny. Rząd premiera Donalda Tuska napotyka na stałe przeszkody legislacyjne wynikające z prawa weta prezydenta Karola Nawrockiego oraz braku większości trzech piątych głosów niezbędnej do jego odrzucenia.

Niepewność prawną potęgują także spory wokół Trybunału Konstytucyjnego oraz trudności we wdrażaniu reform sądownictwa. W tym kontekście zrównanie przez S&P ratingu w walucie krajowej z ratingiem w walucie obcej ma wymiar symboliczny – tradycyjne walory polskiej gospodarki, takie jak głęboki rynek finansowy w złotym, przestały w pełni rekompensować ciężar strukturalnego deficytu.

Czynniki stabilizujące: odporna gospodarka i silny sektor bankowy

Mimo surowej oceny fiskalnej agencja S&P dostrzega silne fundamenty chroniące Polskę przed natychmiastowym wstrząsem. Wzrost realnego PKB ma utrzymać się na solidnym poziomie średnio około 3 procent rocznie w latach 2027–2029, napędzany popytem krajowym, inwestycjami prywatnymi oraz przesuniętymi płatnościami z KPO.

Równolegle krajowe banki, fundusze emerytalne i ubezpieczyciele wykazują dużą zdolność do wykupu długu publicznego (stanowiącego ponad 25 procent ich aktywów), a budżet dysponuje buforem gotówkowym rzędu 6 procent PKB. Dodatkowo wysoka nadwyżka w handlu usługami, przekraczająca 4 procent PKB dzięki sektorom IT i logistyce, skutecznie mityguje deficyt obrotów bieżących wynikający z surowcowego importu i zakupów zbrojeniowych.

Zagraniczni inwestorzy zostawili w Polsce 17,4 mld dol. Nowy kapitał jednak rozczarowuje

Reakcje rynkowe i komentarze ekspertów

Krajowi ekonomiści zgadzają się, że ruch agencji S&P to spóźniona, ale konieczna reakcja na przewlekłe problemy budżetowe. Główny ekonomista ING Banku Śląskiego Rafał Benecki określił decyzję mianem żółtej kartki dla polityków wszystkich opcji na starcie kampanii wyborczej, krytykując brak wiarygodnych planów zacieśnienia polityki fiskalnej i dalsze składanie obietnic bez pokrycia.

W podobnym tonie wypowiada się ekspert PKO BP Kamil Pastor, wskazując, że choć mocny wzrost gospodarczy daje jeszcze czas na ewolucyjne dostosowanie budżetu, to zwłoka wymusi w przyszłości znacznie bardziej agresywne i kosztowne społecznie cięcia. Przedstawiciele Ministerstwa Finansów oraz minister Andrzej Domański podkreślają natomiast, że fundamentem pozostaje odporność makroekonomiczna, zapewniając o dalszych pracach nad uszczelnianiem finansów państwa.

Analitycy rynkowi przewidują, że ponieważ inwestorzy od dawna wyceniali polskie obligacje z uwzględnieniem wyższego ryzyka, zmiana perspektywy nie wywoła gwałtownych zawirowań na rynku złotego czy aktywów.