
Szklany sufit metryki na polskim rynku pracy. Pracownicy po pięćdziesiątce rzadziej awansują i tracą wiarę w rozwój
Współczesny rynek pracy po raz pierwszy w historii skupia jednocześnie przedstawicieli aż pięciu generacji – od pokolenia baby boomers, przez generację X i milenialsów, aż po pokolenie Z oraz stawiające pierwsze kroki zawodowe pokolenie alfa. Choć zróżnicowanie wiekowe zespołów stanowi potencjalnie potężny kapitał biznesowy, najnowszy raport ADP Research „People at Work 2026” dowodzi, że w praktyce metryka coraz częściej staje się barierą ograniczającą dostęp do rozwoju, podwyżek oraz awansów.

W Polsce i całej Europie doświadczeni specjaliści już po przekroczeniu czterdziestego, a zwłaszcza pięćdziesiątego roku życia, zderzają się z narastającym poczuciem zawodowej niewidzialności.
Dysproporcje między generacjami widać wyraźnie w ocenie wsparcia oferowanego przez pracodawców oraz w poczuciu bezpieczeństwa materialnego. Podczas gdy w Polsce niemal co piąty najmłodszy pracownik w wieku 18–26 lat (19 proc.) potwierdza, że otrzymuje od firmy realne inwestycje w rozwój swoich kompetencji, wśród najstarszych grup wiekowych odsetek ten spada do zaledwie 10 proc.
Jeszcze głębsza przepaść dotyczy oceny własnej sytuacji finansowej – o ile co piąty młody Polak deklaruje zdolność do swobodnego zaspokojenia swoich potrzeb materialnych, o tyle w grupie wiekowej 55–64 lata taką opinię wyraża jedynie 5 proc. badanych, co jest wynikiem dwukrotnie gorszym od średniej światowej wynoszącej w tym przedziale 10 proc.
Główna ekonomistka ADP dr Nela Richardson podkreśla, że w dobie rewolucji wywołanej przez sztuczną inteligencję organizacje muszą wdrażać strategie HR oparte na transparentnej polityce płacowej i elastycznych programach rozwojowych, aby zapobiec marginalizacji doświadczonych kadr.
Europejski kryzys awansów na tle rynków wschodzących
Najbardziej alarmujące wnioski płynące z badania dotyczą dynamiki karier zawodowych. W Polsce w ciągu ostatniego roku awans otrzymała połowa pracowników z najmłodszej grupy wiekowej, podczas gdy wśród osób w przedziale 40–54 lata odsetek ten wyniósł 27 proc., a w grupie powyżej 55. roku życia skurczył się do zaledwie 19 proc. Jeszcze bardziej pesymistycznie wyglądają oczekiwania na przyszłość – na objęcie wyższego stanowiska w nadchodzącym roku liczy jedynie 13 proc. Polaków po pięćdziesiątym piątym roku życia, co dokładnie pokrywa się ze średnią dla całej Europy.
Sytuacja na Starym Kontynencie drastycznie kontrastuje z trendami obserwowanymi na rynkach pozaeuropejskich, gdzie dojrzałość zawodowa pozostaje silnym atutem w hierarchii korporacyjnej. W Egipcie awans w minionym roku zdobyło aż 77 proc. pięćdziesięciolatków, w Indiach 69 proc., a w Turcji 54 proc.
Podobnie wysoki optymizm cechuje rynki azjatyckie – na rychły awans liczy 56 proc. pięćdziesięciolatków w Chinach, 53 proc. w Indonezji oraz 52 proc. w Wietnamie. Katarzyna Topczewska, senior HR Business Partner w ADP Polska, wskazuje, że europejskie dane to wyraźny sygnał ostrzegawczy, iż specjaliści w średnim wieku na kilkanaście lat przed emeryturą są przedwcześnie wypychani na boczny tor.
Niewykorzystany kapitał spokoju i lojalności
Ograniczanie szans rozwojowych starszym pracownikom stoi w sprzeczności z twardymi wskaźnikami efektywności i odporności psychicznej. Z danych ADP wynika, że to właśnie dojrzali specjaliści najrzadziej ulegają silnemu stresowi zawodowemu – blisko połowa (48 proc.) osób w wieku 65 lat i więcej oraz 32 proc. pracowników między 55. a 64. rokiem życia doświadcza negatywnego napięcia rzadziej niż raz w miesiącu.
Jednocześnie poziom ich zaangażowania oraz poczucia sensu wykonywanej pracy nie ustępuje młodszym kolegom, a bogate doświadczenie życiowe przekłada się na wysoką kulturę negocjacyjną, umiejętność łagodzenia konfliktów i budowania trwałych relacji z klientami.
Eksperci rynku pracy zwracają uwagę, że problem wykluczenia ze względu na wiek ma charakter systemowy i nie kończy się na deklaracjach równościowych. Jak wynika z raportu „Równość szans na polskim rynku pracy 2025” przygotowanego przez firmę Staffly, aż 54,1 proc. respondentów wskazuje właśnie wiek jako główną barierę w równym traktowaniu w miejscu pracy, wyprzedzającą nawet dyskryminację ze względu na płeć (wskazywaną przez 39,1 proc. ogółu badanych i 54 proc. kobiet).
Prezeska agencji rekrutacyjnej Jobhouse Natalia Bogdan ocenia, że same zapisy w korporacyjnych kodeksach etycznych nie wystarczą, jeśli procesy rekrutacyjne w praktyce faworyzują młodszych kandydatów. W obliczu postępującego kryzysu demograficznego i kurczących się zasobów podaży pracy ignorowanie potencjału pięćdziesięciolatków przestaje być wyłącznie problemem społecznym, stając się kosztownym błędem strategicznym polskich przedsiębiorstw.
źródło: PAP, Forsal

