Ciemna strona franczyzy. Budżet państwa traci miliardy, a pracownicy setki złotych

Z najnowszego raportu Instytutu Finansów Publicznych oraz NSZZ “Solidarność” wynika, że obecny brak uregulowań prawnych w tym obszarze prowadzi do systemowych nadużyć. Skala zjawiska jest ogromna – roczne straty budżetu państwa z tytułu “franczyzacji”” gospodarki szacuje się na ok. 7,5 mld zł.

Fiskalny koszt modelu franczyzowego

Raport obnaża mechanizm, w którym duże sieci handlowe, dzieląc swoją strukturę na tysiące mniejszych podmiotów (franczyzobiorców), skutecznie optymalizują obciążenia podatkowe. Straty budżetowe wynikają z trzech głównych źródeł.

• Podatek od sprzedaży detalicznej – mniejsze podmioty często nie przekraczają progów przychodowych, które obligowałyby je do płacenia tej daniny.
• Niższe wpływy z CIT – rozproszenie zysku na mniejsze firmy pozwala na stosowanie niższych stawek lub innych form odliczeń.
• Uszczuplenie wpływów z PIT – wynika to bezpośrednio z niższych standardów wynagradzania pracowników w sektorze franczyzowym.

Zatory płatnicze na Mazowszu. Handel i budownictwo w pętli długów!

“Zima” na rynku pracy: Pensje niższe o 500 zł

Dla pracowników handlu rozwój sieci franczyzowych oznacza często gorsze warunki zatrudnienia. Alfred Bujara, przedstawiciel NSZZ “Solidarność”, alarmuje, że model ten staje się narzędziem do obniżania kosztów pracy kosztem zatrudnionych.

“Badania pokazują, że pracownicy sieci franczyzowych otrzymują niższe pensje, co powoduje obniżenie średniego wynagrodzenia w branży o 500 zł. Umowy o pracę są głównie śmieciowe”.

Według autorów raportu, franczyza w Polsce pod względem ochrony praw pracowniczych wypada najgorzej w Europie. Dominacja umów cywilnoprawnych i brak stabilności zatrudnienia przekłada się nie tylko na trudną sytuację pracowników, ale także na niższe wpływy do ZUS, co uderza w przyszłą wydolność systemu emerytalnego.

Polska u progu demograficznej implozji. Sprawdź, ile będzie nas w 2100 roku!

Czy państwo jest bezradne? Koncepcja beneficjenta rzeczywistego

Choć raport postuluje wprowadzenie nowych regulacji prawnych, eksperci wskazują, że państwo już teraz dysponuje narzędziami do walki z agresywną optymalizacją. Prof. Artur Nowak-Far z SGH sugeruje, że kluczem do rozwiązania problemu może być egzekwowanie przepisów dotyczących tzw. beneficjenta rzeczywistego.

Chodzi o sytuację, w której zysk z rozproszonej struktury ostatecznie płynie do jednego organizatora systemu. W takim przypadku organy skarbowe mogłyby stosować klauzule obejścia prawa, uznając, że podział na mniejsze firmy jest sztuczny i służy jedynie uniknięciu opodatkowania.

Postulaty zmian

Związki zawodowe oraz stowarzyszenia zrzeszające ajentów apelują o pilne uregulowanie rynku franczyzy w Polsce. Główne postulaty obejmują:

• doprecyzowanie definicji franczyzy w polskim prawie, aby uniemożliwić obchodzenie podatku od sprzedaży detalicznej,
• wzmocnienie ochrony pracowników, w tym walkę z nadużywaniem “śmieciówek”,
• wyrównanie szans konkurencyjnych między wielkimi sieciami korzystającymi z franczyzy a tradycyjnymi, samodzielnymi placówkami handlowymi.

Bez zdecydowanych działań ze strony rządu, proces “fiskalnego wypłukiwania” wpływów z handlu będzie postępował, a standardy pracy w jednej z największych branż w Polsce będą nadal ulegać degradacji.