Koniec z przerwą na “dymka”? Pracodawcy z nowymi narzędziami
Nowelizacja ustawy tytoniowej wprowadziła istotne zmiany w przepisach dotyczących palenia w miejscu pracy. Od 5 lipca 2025 r. zakaz obejmuje także e-papierosy bez nikotyny. Dla wielu firm to szansa na poprawę efektywności i ograniczenie strat finansowych, dla pracowników – wyzwanie związane z dostosowaniem się do nowych regulacji.
Nowelizacja ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu objęła definicją e-papierosów również te urządzenia, które nie zawierają nikotyny. To istotna zmiana, ponieważ wcześniej pracownicy wykorzystywali tę lukę prawną, twierdząc, że używają wyłącznie liquidów beznikotynowych. Pracodawcy nie mieli narzędzi, by to skutecznie kontrolować.
Nowe prawo oznacza jedno – niezależnie od zawartości nikotyny, każde “wapowanie” w pomieszczeniach zakładu pracy objęte jest zakazem. Zmiana nie tylko ujednolica przepisy, ale też skutecznie “uszczelnia” system, pozwalając pracodawcom egzekwować jednolite standardy dotyczące przestrzeni bezdymnej.
Ustawa pozostawia jednak furtkę dla tzw. palarni – jeśli pracodawca zdecyduje się stworzyć takie pomieszczenie, palenie – również e-papierosów – może odbywać się wyłącznie w nim. W praktyce jednak coraz więcej firm rezygnuje z takich rozwiązań, stawiając na politykę całkowitego zakazu.
Europa coraz dłużej w pracy. Polska wciąż poniżej średniej? Sprawdź!
Dym kosztuje
Z pozoru krótka przerwa na papierosa w pracy może generować kolosalne straty. Z szacunków Biura Analiz Sejmowych wynika, że roczne koszty wynikające z przerw na palenie sięgają nawet 42 mld zł. To efekt zarówno utraconych roboczogodzin, jak i wyższej absencji chorobowej wśród palaczy.
Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH, co czwarty Polak pali w czasie pracy. Średnio na “dymka” przeznacza cztery godziny tygodniowo, co w skali roku daje równowartość ponad 20 dni roboczych. Do tego dochodzą statystycznie dłuższe zwolnienia chorobowe – palacze przebywają na L4 średnio o 2,7 dnia więcej niż osoby niepalące.
Rosną też koszty leczenia chorób odtytoniowych – szacowane na ponad 50 mld zł rocznie. Choć to obciążenie spada głównie na publiczną służbę zdrowia, firmy coraz częściej dostrzegają, że zdrowie pracowników przekłada się bezpośrednio na efektywność zespołów i koszty operacyjne.
Troska o zdrowie
Zakazy palenia – choć uzasadnione zdrowotnie – wywołują mieszane reakcje. Z badań Gi Group wynika, że 60% pracowników sprzeciwia się ingerencji pracodawców w ich nawyki związane z paleniem. Podobnie wyniki ankiety Grafton Recruitment – 58% zatrudnionych nie oczekuje wsparcia firm w rzuceniu nałogu.
Mimo to coraz więcej pracodawców wdraża programy prozdrowotne. Kampanie “Firma bez dymu”, wsparcie psychologiczne, dostęp do terapii antynikotynowej – to tylko część działań podejmowanych przez organizacje, które traktują zdrowie zespołu jako strategiczne wyzwanie.
Eksperci przestrzegają jednak przed ryzykiem marginalizacji palaczy. – Wciąż zdarzają się przypadki nieformalnej dyskryminacji palących – mówi Grzegorz Gojny z Gi Group. – Wprowadzając regulacje, należy kierować się zasadą równego traktowania i unikać stygmatyzacji.
Patologia na rynku pracy? “Musimy mieć skuteczne narzędzia”. Dlaczego? Sprawdź!
E-papierosy – co pokazują badania?
Nowelizacja ustawy ma także uzasadnienie medyczne. Badania wykazały, że zarówno e-papierosy z nikotyną, jak i bez niej, uwalniają szkodliwe substancje: lotne związki organiczne, metale ciężkie, glikol propylenowy i cząsteczki drażniące układ oddechowy.
Wpływ aerozolu z e-papierosów na zdrowie nie ogranicza się do samych użytkowników. Osoby postronne, wdychające opary, również narażone są na szkodliwe działanie – m.in. zwiększone ryzyko chorób serca i układu oddechowego. Szczególnie zagrożone są dzieci i osoby z przewlekłymi schorzeniami.
Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że aż 80% palaczy pali w obecności osób niepalących. W Polsce wdychanie dymu tytoniowego przez osoby postronne powoduje rocznie blisko 2000 zgonów – z czego ponad połowę stanowią zgony z powodu choroby niedokrwiennej serca.
Przerwa na papierosa stanie się reliktem przeszłości?
Nowe regulacje prawne to ważny krok w stronę zdrowszych i bardziej zrównoważonych miejsc pracy. Dla wielu organizacji oznaczają one konieczność aktualizacji regulaminów pracy i polityk wewnętrznych, dla pracowników – zmianę nawyków, czasem po latach.
– Przerwa na papierosa staje się coraz mniej akceptowalna, nie tylko z punktu widzenia zdrowia, ale też sprawiedliwości wobec niepalących kolegów z zespołu – mówi Piotr Cieśliński z Wyser Executive Search. – Zarządzanie takim ryzykiem to dziś część szerszej strategii HR.
Pytanie, które pozostaje otwarte, to jak pogodzić troskę o zdrowie publiczne z poszanowaniem wolności jednostki. Czy możliwe jest prowadzenie polityki antynikotynowej bez marginalizacji osób uzależnionych? I czy firmy mogą realnie pomóc pracownikom w wychodzeniu z nałogu, nie przekraczając granicy prywatności?
Jak skutecznie optymalizować koszty działalności? Jak tworzyć biznes na własnych zasadach? Jedną z alternatyw może być Fundacja Twój Startup. Sprawdź!
