Pęknięcie na linii Orlen–Saudi Aramco? Saudyjski gigant rozważa wycofanie się z Polski
Nad długofalowym partnerstwem technologicznym i surowcowym pomiędzy Orlenem a największym koncernem paliwowo-energetycznym świata, saudyjskim Saudi Aramco, pojawiły się poważne znaki zapytania. Jak wynika z doniesień rynkowych ujawnionych przez „Rzeczpospolitą”, saudyjski gigant wyceniany na 1,6 biliona dolarów prowadzi przegląd portfela inwestycyjnego i rozważa ograniczenie lub wręcz całkowite zakończenie swojej działalności nad Wisłą.
W analizowanych scenariuszach mowa jest o wariancie skrajnym – czyli pełnym wycofaniu z polskiego rynku – oraz o wariancie najbardziej prawdopodobnym, zakładającym sprzedaż 100 proc. udziałów w spółce Aramco Fuels Poland, kontrolującej kluczowy segment hurtowego obrotu paliwami.
Możliwe przetasowania wywołały ostrą reakcję byłego prezesa Orlenu Daniela Obajtka, który w mediach społecznościowych zarzucił obecnym władzom płockiego koncernu doprowadzenie do załamania relacji z kluczowym partnerem. Obajtek wskazał, że zaprzepaszczono nie tylko bieżącą kooperację, ale także plany wspólnych, wielomiliardowych inwestycji w sektorze petrochemicznym, a sam Orlen – w jego ocenie – przestał inwestować, stając się jedynie „bankomatem dla budżetu państwa”.
Portfel Saudyjczyków nad Wisłą
Przejęcie polskich aktywów przez Saudi Aramco pod koniec 2022 roku było bezpośrednią konsekwencją realizacji środków zaradczych narzuconych przez Komisję Europejską przy fuzji Orlenu z Grupą Lotos. Za kwotę około 2 mld zł saudyjski koncern wszedł w posiadanie udziałów w trzech kluczowych spółkach.
- Aramco Fuels Poland (100 proc. udziałów). Przejęty za około 1 mld zł podmiot odpowiadający za hurtowy obrót paliwami i logistykę dawnego Lotosu. To najcenniejsze aktywo Saudyjczyków w Polsce – przy rocznych przychodach sięgających 18,2 mld zł spółka wygenerowała w ubiegłym roku 778 mln zł zysku netto (oraz po ponad 540 mln zł w latach poprzednich), akumulując na koniec 2025 roku niemal 1 mld zł w gotówce.
- Rafineria Gdańska (30 proc. udziałów). Udziały kupione za ok. 1 mld zł. Po okresie strat obiekt powrócił do wysokiej rentowności, przynosząc w ubiegłym roku 207 mln zł zysku netto (oraz 727 mln zł rok wcześniej) i wypłacając akcjonariuszom 227 mln zł dywidendy. Unikalna konstrukcja umowy daje jednak Saudyjczykom (posiadającym 2 z 5 miejsc w radzie nadzorczej) prawo weta wobec kluczowych decyzji strategicznych, takich jak zmiana profilu produkcji, wielkie inwestycje czy zbywanie majątku.
- Air BP Aramco Poland (50 proc. udziałów). Joint-venture z koncernem BP, obsługujące dostawy paliwa lotniczego na polskich lotniskach, generujące ok. 25 mln zł zysku netto rocznie.
Presja podatkowa na gigantów i polityka zaciskania pasa
Ewentualna decyzja o wyprzedaży polskich aktywów nie zapada w próżni operacyjnej i zbiega się w czasie z istotnymi zmianami w otoczeniu regulacyjnym państwa. Sektor paliwowy w Polsce został w ostatnim czasie obciążony restrykcyjną daniną od nadzwyczajnych zysków (z 60-procentową stawką podatku dla producentów i 50-procentową dla importerów), z której do budżetu ma wpłynąć 5,2 mld zł na sfinansowanie tarczy osłonowej.
Dodatkowo, choć Sejm po gorącej debacie wykreślił ostatecznie z nowelizacji ustaw podatkowych podwyżkę stawki CIT z 19 do 22 proc. dla globalnych korporacji o przychodach powyżej 50 mln euro, to sam klimat wokół opodatkowania wielkiego biznesu pozostaje napięty. Z kolei z perspektywy centrali w Riadzie, przegląd polskich aktywów wpisuje się w globalny proces optymalizacji portfela Saudi Aramco – szacowany przez agencję Reuters na około 50 mld dolarów – obejmujący wyprzedaż nierentownych lub trudnych zarządczo aktywów infrastrukturalnych, terminali oraz udziałów w spółkach zagranicznych na rzecz koncentracji na najbardziej zyskownych złożach domowych.
źródło: PAP, Business Insider
