System kaucyjny w Polsce nabiera rozpędu. Zebrano już 2,3 miliarda puszek i butelek
W Polsce działa 230 punktów zbiórki opakowań kaucyjnych zlokalizowanych poza sklepami – na osiedlach, w miejscach turystycznych i zakładach pracy – poinformowała wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska. Dodała, że liczba uczestników systemu rośnie. Jak Polacy oceniają wpływ systemu kaucyjnego na środowisko? Jakie nowości są zapowiadane?
Od początku funkcjonowania systemu kaucyjnego do końca czerwca zebrano już 2,3 miliarda pustych butelek i puszek. Jak podaje Ministerstwo Klimatu i Środowiska opakowania uznawane za „niezwrócone” w większości pozostają w domach konsumentów lub w łańcuchu dostaw. Jednak na wiarygodną ocenę działania systemu kaucyjnego przyjdzie jeszcze czas. Będzie to możliwe dopiero po zamknięciu rocznego cyklu obiegu opakowań.
– Polki i Polacy dostrzegają wyraźną poprawę czystości ulic, parków i lasów, a te obserwacje potwierdzają również organizacje pozarządowe. Między innymi Waste Free Oceans oraz inicjatywa Czysta Odra wskazały, że dziś w środowisku jest zauważalnie mniej opakowań objętych systemem kaucyjnym, co przekłada się na realny spadek zanieczyszczania przestrzeni miejskiej – mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska na Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
Polacy coraz chętniej uczestniczą w systemie kaucyjnym, a dane pokazują wyraźnie, że mamy do czynienia z realnym sukcesem środowiskowym. Tylko w czerwcu br. zwrócono 700 milionów opakowań, co stanowi jak dotąd najwyższy miesięczny wynik od uruchomienia systemu.
– Do systemu przystąpiło blisko 300 wprowadzających, czyli producentów albo importerów napojów. Co bardzo cieszy, utworzono 64 tys. punkty zbiórki, z czego 54% stanowią małe sklepy, które zgodnie z ustawą nie muszą przystępować do zbiórki odpadów opakowaniowych, a mimo to podjęły taką decyzję biznesową. W blisko 14 tys. punktów zbiórki funkcjonują automaty. Za ich pomocą zbierana jest znacząca większość opakowań – czyli 87% – mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska.
“Małpki” zostaną objęte systemem kaucyjnym? Wiemy, kiedy zapadnie decyzja, dowiedz się więcej!
Punkty zbiórki powstają już na plażach, osiedlach czy w zakładach pracy
Nowoczesne automaty pojawiają się już nie tylko w sklepach, lecz także w miejscach wypoczynku, na plażach, w kurortach i podczas dużych wydarzeń plenerowych. Tym samym rozbudowa punktów zwrotu znacząco ułatwia odzyskanie kaucji.
– To, co obserwujemy od niedawna, to powstają również inne punkty zbiórki, poza sklepami. Takich punktów mamy 230 i to są na przykład punkty zbiórki na osiedlach, miejscowościach turystycznych, ale także w zakładach pracy – powiedziała wiceszefowa resortu klimatu podczas posiedzenia komisji sejmowej.
Dodała, że rośnie liczba zwracanych butelek i puszek kaucyjnych, coraz więcej producentów lub dystrybutorów napojów przystępuje do systemu kaucyjnego. Obecnie działa w nim blisko 300 takich firm.
Wiceszefowa resortu przypomniała, że na koniec czerwca br. w kraju działało 64 tys. punktów zbiórki, z czego 54 proc. to małe sklepy, które zgodnie z przepisami mogą, ale nie muszą prowadzić takich punktów. Ponadto, w blisko 14 tys. punktów zbiórki działają automaty, to 21 proc. wszystkich punktów. Jednocześnie – jak zaznaczyła – te maszyny zbierają 87 proc. opakowań ze znakiem kaucji.
System kaucyjny wszedł w nawyk Polakom? Wakacje to zweryfikują, dowiedz się więcej!
Od 2027 roku będą nowi operatorzy w systemie kaucyjnym
Sowińska zwróciła uwagę, że liczba producentów i dystrybutorów działających w systemie kaucyjnym rośnie, ponieważ mają oni obowiązek uiszczać opłatę produktową, o ile nie zrealizują unijnego poziomu selektywnej zbiórki odpadów, który obecnie wynosi 77 proc., a od 2029 r. wzrośnie do 90 proc. Przypomniała, że opłata produktowa dla firm, które weszły do systemu kaucyjnego wynosi w tym roku 1 zł za kilogram opakowań. Przedsiębiorstwa, które do systemu nie weszły, płacą zaś 3 zł za kilogram. Od 2027 r. opłata ta wzrośnie do odpowiednio 5 zł i 15 zł za kilogram.
Od początku 2027 r. system kaucji będzie prowadziło dwóch nowych operatorów, którzy już otrzymali odpowiednie zezwolenie resortu klimatu – przekazała Sowińska. Dołączą oni do działających sześciu operatorów. – Oceniamy, że operatorzy są dobrze przygotowani do realizacji zadań ustawowych. Obserwujemy też, że cały czas podnoszą jakość, zwiększają liczbę punktów zbiórki, współpracują ze sklepami – dodała.
Zadaniem operatorów jest organizowanie systemu m.in. od strony logistyki i finansów. Zajmują się oni m.in. odbieraniem opakowań z punktów zbiórki, z którymi współpracują, oraz przekazywaniem kaucji pomiędzy uczestnikami systemu.
Kurier odbierze butelki objęte systemem kaucyjnym
Wcześniej pisaliśmy na 26.piętrze, że Frisco, sieć internetowych sklepów umożliwiająca zakupy spożywcze z dostawą do domu, jako pierwszy w Polsce uruchomił odbiór plastikowych butelek i puszek objętych systemem kaucyjnym, czyli posiadających logo Kaucja.
Na czym to polega? Kurier, przy okazji dostawy do domu, może odebrać do dwóch worków zużytych opakowań. Zwrotowi nie podlegają butelki szklane. Kwota kaucji będzie zwracana w formie kuponu na zakupy we Frisco lub w innych formach wymaganych przez przepisy.
Warto zaznaczyć, że usługa zwrotu opakowań będzie dostępna dla zamówień dostarczanych Frisco Vanem. Obejmuje ona największe miasta Polski: Warszawę, Kraków, Wrocław, Poznań, Katowice, Trójmiasto oraz Łódź.
– Oddawanie opakowań powinno być dla konsumentów tak samo naturalne i wygodne jak same zakupy. Współpraca z Frisco ma dla nas szczególne znaczenie, ponieważ odbiór opakowań przy dostawie realnie ułatwia udział w systemie kaucyjnym i pokazuje, że może on skutecznie funkcjonować także w kanale e-commerce – mówi Piotr Okurowski, prezes zarządu Kaucja.pl.
Co to jest system kaucyjny?
System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. Do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l), metalowych puszkach (do 1 l) doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje znak kaucyjny nadrukowany na etykiecie lub puszce – dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą. Aby odzyskać kaucję nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w systemie kaucyjnym od 2026 r. są też butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l – w ich przypadku kaucja wynosi 1 zł. Producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki takich opakowań. Systemy te od wielu lat mają przede wszystkim producenci piw. Do systemu kaucyjnego nie zostały włączone m.in. opakowania szklane jednorazowe, w tym tzw. małpki, ale resort klimatu zapowiada, że prace legislacyjne w celu ich włączenia mają ruszyć jesienią 2026 r.
