Wielka luka VAT w Polsce? Raport ujawnia prawdę – koniec mitów
Rząd nie zyska miliardów. Luka VAT nie może być traktowana jako istotne źródło redukcji deficytu, a jej dalsze ograniczenie jako polityczny pretekst do nowych wydatków – oto główne wnioski raportu, do którego dotarła “Rzeczpospolita”. Co jeszcze warto wiedzieć?
“Luka VAT w Polsce 2000–2025: przyczyny, działania i efekty” – to publikacja Instytutu Finansów Publicznych przygotowana we współpracy z Fundacją Przyjazny Kraj.
Jak czytamy w “Rz” – wielka luka VAT w Polsce okazuje się być mitem. Na koniec 2025 r. – według autorów raportu – wynosiła 6,9 proc. potencjalnych wpływów (0,6 proc. PKB) wobec 10,9 proc. na koniec 2024 r. Im niższa luka, tym mniejsza przestrzeń dla dalszego jej domykania i “zysków” budżetu – mówi “Rzeczpospolitej” Ludwik Kotecki, członek RPP, jeden z autorów raportu.
Cztery tygodnie do kryzysu? Gospodarka Europy pod presją konfliktu, dowiedz się więcej.
Miliardy z likwidacji luki VAT to mit?
Przykładowo, dalsza redukcja polskiej luki VAT do 6,5 proc. potencjalnych wpływów, czyli do poziomu historycznie najniższej mediany luki w UE, przyniosłaby co najwyżej 0,04 proc. PKB dodatkowych dochodów, czyli około 1,5 mld zł – podaje “Rz”.
– Nasza analiza pokazuje, że państwo nie może liczyć na to, iż z likwidacji luki VAT osiągnie nadzwyczajne dochody – komentuje dla “Rzeczpospolitej” Konrad Walczyk, ekspert IFP, wicedyrektor Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH, współautor raportu.
– Luka VAT to nie tylko wynik działalności przestępczej, oszustw podatkowych, wyłudzeń czy istnienia tzw. “czarnej strefy”. – Jest ona skutkiem unikania podatku, które jest działaniem zgodnym z literą prawa, błędów popełnianych przez podatników, ich upadłości, opóźnień w płatności podatku czy uchylania się od niego w różnych formach, np. poprzez ukrywanie części lub całości przychodów – zaznacza w “Rz” Konrad Walczyk.
Przed nami rok przyspieszenia i inwestycyjnego boomu? Nowe dane o PKB, dowiedz się więcej.
– Nawet najbardziej sprawna administracja nie wyeliminuje tych zjawisk całkowicie – dodaje.
Ludwik Kotecki wskazuje w “Rz” na kolejny ważny wniosek z badań, tj. obalenie mitu, jakoby luka VAT była odporna na czynniki gospodarcze. Rośnie w fazach spowolnienia i kryzysu (tak było np. po 2008 r.), a spada w okresach dobrej koniunktury.
Silny spadek luki VAT w 2024 r. i kontynuacja tego trendu w 2025 r. są powiązane właśnie z mocniejszym wzrostem PKB (odpowiednio 3 proc. i 3,6 proc.). Prognozy na 2026 r. mówią o nawet 4 proc. wzroście PKB, co będzie sprzyjać dalszemu obniżeniu luki.
