5,2 miliarda złotych z podatku. Danina zbilansuje koszty programu CPN?
Łączne wpływy budżetowe z tytułu podatku od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych sięgną około 5,2 mld zł – wynika z najnowszych szacunków przekazanych przez Ministerstwo Finansów. Wstępne wyliczenia, zakładające pozyskanie 4 mld zł w okresie od marca do grudnia 2026 roku, zostały zweryfikowane w górę po tym, jak w toku prac parlamentarnych wydłużono okres obowiązywania daniny na cały pierwszy kwartał 2027 roku. Sam pierwszy kwartał przyszłego roku ma przynieść budżetowi państwa dodatkowe 1,2 mld zł.
Pozyskana kwota ma pokryć się z dotychczasowymi nakładami państwa na realizację rządowej tarczy osłonowej. Całkowity koszt dwóch pierwszych edycji programu „Ceny Paliwa Niżej” (CPN), realizowanych w okresie od końca marca do początku lipca oraz w drugiej połowie sierpnia 2026 roku, wyniósł bowiem dokładnie 5,2 mld zł.
Domykanie budżetu tarczy paliwowej i koszt III edycji
Mechanizm wsparcia na stacjach benzynowych wchodzi obecnie w najbardziej kosztowną fazę. Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański szacował wcześniej, że utracone dochody budżetowe oraz koszty bezpośrednie programu CPN sięgają około 1,6 mld zł miesięcznie. Oznacza to, że trwająca trzecia edycja programu – obowiązująca od października do końca grudnia 2026 roku – pochłonie kolejne 4,8 mld zł.
Mimo zbieżności kwotowej, ostateczne wpływy z daniny od gigantów paliwowych pozostaną uzależnione od otoczenia rynkowego i dynamiki cen surowców. Jak zaznacza resort finansów, wielkości podawane w ocenie skutków regulacji mają charakter szacunkowy.
Równocześnie na wymiar prawny nowej regulacji cieniem kładzie się spór ustrojowy – na początku października prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę i skierował ją w trybie kontroli następczej do Trybunału Konstytucyjnego (po tym, jak lipcowa wersja trafiła tam w trybie kontroli prewencyjnej).
Nawet 60 proc. od nadmiarowej marży
Podatkiem od nadzwyczajnych zysków zostaną objęte podmioty prowadzące działalność na terytorium Polski w okresie od 1 marca 2026 roku do 31 marca 2027 roku. Konstrukcja nowej daniny różnicuje obciążenia w zależności od roli podmiotu w łańcuchu dostaw:
- producenci paliw ciekłych – stawka podatku wynosi 60 proc. podstawy opodatkowania,
- importerzy i dystrybutorzy (obrót z zagranicą bez własnej produkcji) – stawka wynosi 50 proc. podstawy opodatkowania.
Podstawę opodatkowania stanowi nadwyżka przychodów osiągniętych przez przedsiębiorstwo ponad kwotę, jaką uzyskałoby ono przy zastosowaniu tzw. marży referencyjnej. Jako punkt odniesienia przyjęto historyczną marżę danego podmiotu z 2025 roku (wyrażoną jako procentowy udział zysku w przychodach ze sprzedaży paliw) powiększoną o 20 proc., przy czym ustawodawca zastrzegł, że marża referencyjna nie może być niższa niż 2 proc.
