Mediana a średnia krajowa. Prawie 2 miliony pracowników poniżej pensji minimalnej
Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego za marzec 2026 roku rzucają nowe światło na strukturę wynagrodzeń w polskiej gospodarce. Mimo że przeciętna pensja dynamicznie rośnie, blisko 1,84 mln pracowników – czyli 12,2 proc. ogółu zatrudnionych w gospodarce narodowej – otrzymuje wypłatę nieprzekraczającą minimalnego wynagrodzenia, które obecnie wynosi 4806 zł brutto miesięcznie. Zjawisko to jest jednak wysoce nierównomierne i zależy przede wszystkim od wielkości przedsiębiorstwa oraz sektora działalności.
Wyraźna przepaść widoczna jest w zależności od skali prowadzonej działalności. W podmiotach zatrudniających co najwyżej dziewięć osób aż 46,5 proc. pracowników zarabia kwotę odpowiadającą najniższej krajowej lub niższą. Z danych GUS wynika jednoznacznie, że w najmniejszych przedsiębiorstwach mediana wynagrodzeń brutto od dłuższego czasu pozostaje na poziomie płacy minimalnej.
Sytuacja wygląda zupełnie inaczej w dużych organizacjach. W firmach zatrudniających od 1000 osób w górę odsetek pracowników pobierających pensję minimalną spada do zaledwie 1,9 proc.
Biorąc pod uwagę podział na branże, najtrudniejsza sytuacja występuje w zakwaterowaniu i usługach gastronomicznych, gdzie wynagrodzenie nieprzekraczające płacy minimalnej pobiera 38,9 proc. zatrudnionych. Na drugim biegunie znajduje się administracja publiczna i obrona narodowa, gdzie wskaźnik ten wynosi zaledwie 0,6 proc.
Demografia zarobków
Raport GUS wskazuje również na istotne różnice demograficzne wśród osób otrzymujących najniższe uposażenie:
- płeć – wśród zatrudnionych zarabiających do płacy minimalnej włącznie wyraźnie przeważają mężczyźni (14 proc.) nad kobietami (10,4 proc.),
- wiek – najwyższy udział osób z minimalną pensją odnotowano w grupie wiekowej 65 lat i więcej (14,8 proc.), natomiast najniższy – wśród pracowników w wieku 55–64 lata (11,6 proc.).
Podwyższanie płacy minimalnej stanowi z jednej strony mechanizm zwiększający wpływy do budżetu państwa z tytułu podatków dochodowych i składek na ubezpieczenia społeczne. Z drugiej jednak strony – jak zauważają analitycy – zbyt szybki wzrost tej stawki rodzi ryzyko napędzania presji inflacyjnej oraz potencjalnego ograniczenia zatrudnienia w mniej rozwiniętych regionach kraju.
Demografia hamulcem polskiej gospodarki. Nie uda się zapobiec kryzysowi na rynku pracy? Sprawdź!
Jak naprawdę kształtują się płace?
Zestawienie średniego wynagrodzenia z medianą ukazuje pełniejszy obraz rynku pracy. W marcu 2026 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej wyniosło 9698,95 zł (spadek o 2,7 proc. m/m, ale wzrost o 6,6 proc. r/r).
Jednak połowa pracujących Polaków zarabiała znacznie mniej. Mediana wynagrodzeń brutto ukształtowała się na poziomie 7530,45 zł, co oznacza, że była niższa o 22,4 proc. od średniej krajowej. W ujęciu miesięcznym mediana zmalała nominalnie o 2,1 proc., natomiast w porównaniu do marca 2025 roku wzrosła o 7,6 proc.
Dystrybucja zarobków na skrajnych biegunach rozkładu dochodów wskazuje na znaczne rozwarstwienie:
- decyl pierwszy (10 proc. najmniej zarabiających) – otrzymał wynagrodzenie w wysokości co najwyżej 4806,00 zł brutto.
- decyl dziewiąty (10 proc. najwięcej zarabiających) – osiągnął zarobki na poziomie co najmniej 15 424,85 zł brutto.
źródło: PAP, Business Insider, GUS
