Większość odpadów tekstylnych jest spalana lub składowana. Polski startup przekształci je w materiały budownicze
Kraje Europy produkują już ponad 15 mln ton odpadów tekstylnych rocznie, ale mniej niż 1 proc. z nich wraca do obiegu w ramach recyklingu typu „tekstylia na tekstylia”. Dzięki technologii opracowanej przez polską spółkę można będzie w większym zakresie wykorzystywać te odpady, m.in. w budownictwie. Na czym polega proces opracowany przez startup Myco Renew?
Polska spółka Myco Renew opracowała technologię, która wykorzystuje konsorcja grzybów do biologicznego przetwarzania odzieży – także wykonanej z materiałów syntetycznych – i przekształcania jej w materiał możliwy do ponownego wykorzystania. Dzięki temu można będzie zamieniać poliester w ekocegły stosowane w budownictwie.
Do kryzysu w zakresie odpadów tekstylnych przyczyniła się tzw. fast fashion (szybka moda). Jest to model biznesowy stosowany w branży odzieżowej, który polega na masowej i błyskawicznej produkcji taniej odzieży, odzwierciedlającej najnowsze trendy. Szacuje się, że Europejczycy kupują dziś średnio około 95 produktów tekstylnych rocznie na osobę – o 12 proc. więcej niż w 2019 r.
Jednocześnie, wraz z rosnącą popularnością rynku fast fashion, jakość materiałów spada, zaś tkaniny pochodzenia naturalnego coraz częściej wypierane są przez tworzywa sztuczne. Przez to skraca się czas użytkowania ubrań, a coraz większym wyzwaniem staje się to, co zrobić z nimi po ich wyrzuceniu.
Polska będzie produkować roboty humanoidalne? Są potencjalni partnerzy z Tajwanu!
W 2025 roku 13,7 mln ton odpadów nie zostało odpowiednio zagospodarowanych
Jak wynika z raportu firmy doradczej BCG, w 2025 r. w Europie powstało około 15,2 mln ton odpadów tekstylnych, a tylko około 1,5 mln tony zostało zebranych i posortowanych w sposób umożliwiający dalsze zagospodarowanie. Do włókien powraca mniej niż 1 proc. (recykling z tekstyliów na tekstylia).
Pozostała odzież często trafia na nielegalne wysypiska śmieci w Afryce czy Ameryce Południowej. Na początku października br. Greenpeace przeprowadził audyt odpadów tekstylnych w stolicy Ghany – Akrze. Organizacja wskazała, że część importowanej używanej odzieży jest już zbyt niskiej jakości, aby można ją było ponownie sprzedać, naprawić czy przerobić. Takie tekstylia są wyrzucane, spalane lub trafiają do kanalizacji, lagun i na wybrzeże.
„Globalnie każdego roku powstaje około 92 mln ton odpadów tekstylnych, a bardzo duża część z nich nadal trafia na składowiska lub jest spalana” – powiedział CEO (dyrektor generalny) spółki Myco Renew, Tomasz Mierzwa, cytowany w informacji prasowej przesłanej PAP.
Kary za błędy w KSeF odroczone. Czy rząd przesunie termin stosowania sankcji finansowych? Sprawdź!
Coraz więcej ubrań ma groźny skład chemiczny
Przypomniał, że w lutym 2025 r. hiszpański „El Pais” opublikował materiał pokazujący, co dzieje się z odzieżą wrzucaną do kontenerów na ubrania używane. Redakcja wszyła lokalizatory do 15 sztuk odzieży i przez 11 miesięcy śledziła ich drogę – część z nich finalnie znalazła się na nielegalnych wysypiskach w Afryce. „Lokalne systemy krajów takich jak Ghana mają znaczne problemy z zagospodarowaniem tak dużych ilości tekstyliów” – ocenił Mierzwa.
Coraz większym wyzwaniem staje się również skład chemiczny odzieży, który może utrudniać jej recykling. Europejska Agencja Środowiska podaje, że w 2025 r. w unijnym systemie szybkiego ostrzegania odnotowano 72 alerty dotyczące ryzyka chemicznego w odzieży, tekstyliach i produktach modowych, z czego 72 proc. dotyczyło zagrożeń dla zdrowia ludzi.
Z kolei w badaniu REACH4Textiles (projekt finansowany przez Komisję Europejską) 16 proc. przebadanych produktów okazało się niezgodnych z unijnymi wymogami chemicznymi. Oznacza to, że w przypadku części tekstyliów problemem jest nie tylko ich zużycie czy trudność w ponownym wykorzystaniu włókien, lecz także obecność toksycznych substancji, np. barwników, które mogą ograniczać możliwości bezpiecznego przywracania materiałów do obiegu. Toksyczne elementy – jak zauważyli badacze – mogą być także obecne w tekstyliach marki premium.
Sztuczna inteligencja zjada własny ogon. Biurokracja i regulacje znoszą zyski z wdrażania AI!
Polski startup opracował technologię przetwarzania odpadów tekstylnych
Na podstawie badań przeprowadzonych przez prof. Katarzynę Turnau polski startup Myco Renew opracował technologię biologicznego przetwarzania odpadów tekstylnych z wykorzystaniem odpowiednio dobranych konsorcjów grzybów.
„Grzyby rozkładają barwniki, pozostałości tkanin wraz z grzybnią i dodatkami mineralnymi wykorzystujemy następnie do wytworzenia materiałów budowlanych” – wyjaśnił CEO spółki, która pracuje zarówno z włóknami naturalnymi i półsyntetycznymi, jak i z trudniejszymi tkaninami syntetycznymi, w tym poliestrem.
Włókna poliestrowe pozostają w powstającym kompozycie. Myco Renew rozwija ten kierunek przede wszystkim z myślą o budownictwie – m.in. o materiałach izolacyjnych, dźwiękochłonnych oraz kompozytach przypominających ekocegły.
„Mamy już działający bioreaktor przetwarzający ok. 15 kg tekstyliów w jednym cyklu, który zbudowaliśmy od zera – ponieważ na rynku nie było gotowego rozwiązania odpowiadającego potrzebom naszej technologii. Kolejnym krokiem ma być dalsze skalowanie, tak aby możliwe było przetwarzanie odpadów tekstylnych już nie w kilogramach, lecz w tonach” – wyjaśnił Mierzwa. Do tego jednak potrzebne jest dalsze finansowanie. Spółkę czeka jeszcze m.in. certyfikacja.
Firma rozwijała swój pomysł w ramach programu „Platformy startowe dla nowych pomysłów”, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW), a koordynowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).
Centrum startupów naprzeciwko „Stajni Jednorożców”. Biznes wraca do biur? [WYWIAD]
Grzyby na ratunek planecie
Wcześniej pisaliśmy na 26.piętrze, że grzyby są nie tylko źródłem pokarmu, ale też narzędziem do walki ze śmieciami. Potrafią trawić tworzywa sztuczne. Naukowiec Peter McCoy w eksperymencie zmusił grzybnie boczniaka ostrygowatego do trawienia niedopałków papierosów, które stanowią ogromny problem dla planety. Używane w nich filtry nie są biodegradowalne.
Warto wspomnieć, że palacze na całym świecie dziennie kupują 18 miliardów papierosów. Oznacza to 18 miliardów niedopałków dziennie. Nie ma się, co dziwić, że stanowią one jedno z głównych zanieczyszczeń środowiska wodnego.
Znana jest też mykoremediacja, czyli wykorzystywanie zdolności grzybów do oczyszczania środowiska na przykład z ropy, zużytych pieluch, a nawet wchłaniania metali ciężkich.
Południowokoreański startup Mycel wykorzystuje grzyby do przyspieszenia naturalnych procesów walki z zanieczyszczeniami środowiska takimi jak tworzywa sztuczne, mikroplastik w glebie czy chemikalia przemysłowe. Tworzą też z grzybów bardziej ekologiczną alternatywę dla skóry naturalnej i skóry syntetycznej. Trend ten wykorzystują też inne firmy, więc nie jest to odosobniony przypadek tworzenia substytutów skóry z grzybni.
Brytyjska projektantka mody Stella McCartney w 2022 roku stworzyła ubrania wykorzystujące imitację skóry z grzybni. Inny przykład wykorzystania grzybów podaje startup Mycoplast, który tworzy bioplastik przy wykorzystaniu odpadów i procesu grzybowej fermentacji. Materiał jest biodegradowalny i nie szkodzi środowisku. To, co wyróżnia Mycoplast, to koszty produkcji porównywalne do kosztów tworzyw sztucznych średniej klasy.
