Lewe faktury firm. Straty dla państwa w miliardach

Jak podaje Ministerstwo Finansów w I połowie 2025 roku na skutek kontroli prowadzonych przez organy KAS wykryto 136,7 tys. fikcyjnych faktur. W poprzednim roku odnotowano takich przypadków 140,5 tys., czyli o 2,7% więcej. Zdaniem ekspertów KAS stosuje coraz bardziej zaawansowane i skuteczne narzędzia cyfrowe.

– Spadek liczby wykrytych fikcyjnych faktur rdr. może świadczyć albo o rosnącej skuteczności działań KAS, albo o coraz mniejszej liczbie przypadków tego typu oszustw. Sądzę, że wpływ mają oba czynniki i prawdopodobnie występuje między nimi sprzężenie zwrotne – komentuje na stronie infor.pl prof. Paweł Wojciechowski, przewodniczący Rady Instytutu Finansów Publicznych i były minister finansów.

– KAS stosuje coraz doskonalsze narzędzia wykrywania fraudów. Z kolei oszuści podatkowi coraz mniej są skłonni ryzykować, zarówno z powodu wzrostu prawdopodobieństwa wykrycia nadużycia, jak i nałożenia sankcji – dodaje prof. Paweł Wojciechowski.

Podatnicy mogą odetchnąć? Koniec z pułapką w mObywatelu, dowiedz się więcej.

Skuteczność? Zdania ekspertów są podzielone

Spadek liczby wykrytych faktur można zinterpretować na dwa sposoby. Z jednej strony może on potwierdzać skuteczność działań KAS i w związku z tym mniejszą ochotę przedsiębiorców do podejmowania ryzyka. Z drugiej strony może uwidaczniać obniżenie się skuteczności i większą trudność w wykrywaniu nadużyć.

– Warto też brać pod uwagę możliwe zmiany w podejściu do klasyfikacji faktur jako fikcyjnych. Bardziej ostrożne podejście urzędów mogło wpłynąć na statystyki – komentuje dr Jolanta Gałuszka z Katedry Finansów Publicznych Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Zwróćmy też uwagę na skalę wciąż obecnego problemu. Ile wyniosła wartość brutto wynikająca z fikcyjnych faktur wykrytych przez organy KAS w I poł. 2025 roku? Według danych Ministerstwa Finansów wartość brutto wyniosła ponad 4,1 mld zł. To wciąż dużo, zważywszy na to, że w 2024 roku w analogicznym okresie wartość ta wyniosła niewiele więcej, bo 4,25 mld zł. Patrząc na te liczby, poprawa sytuacji wydaje się być niewielka.

Chaos w podatkach. Przedsiębiorców czeka duża zmiana. Sprawdź jaka.

Skala zmiany w obliczu twardych danych

I tu opinie ekspertów znowu są podzielone. Prof. Paweł Wojciechowski interpretuje wynik raczej jako przejaw skuteczności KAS w eliminowaniu nadużyć. Ekspert docenia też skuteczność i szybkość wykorzystywania przez KAS algorytmów ze sztuczną inteligencją.

Z kolei Dr Gałuszka zauważa niewielką skalę zmiany, trudną do interpretacji.

– Jeśli zestawimy te dane z równoczesnym spadkiem liczby wykrytych fikcyjnych faktur, pojawiają się pytania o skuteczność kontroli lub ewentualne zmiany w priorytetach organów skarbowych. Mniejsza liczba wykryć przy zbliżonej wartości może także sugerować, że oszuści wystawiają mniej, ale za to – nazwijmy to – bardziej wartościowe faktury – stwierdza dr Jolanta Gałuszka.

KAS ostrzega: Coraz więcej sprzedaży poza ewidencją. Dowiedz się więcej.

A może problem tkwi gdzie indziej?

Mec. Marek Niczyporuk zwraca też uwagę na średnią wartość brutto wykrywanych fikcyjnych faktur. Wynosi ona około 30 tys. zł, w poprzednim roku była ona podobna.

– Można zakładać, że osoby dopuszczające się nadużyć będą poszukiwały nowych metod działania, trudniejszych do wychwycenia. Coraz częściej mogą decydować się na wystawianie faktur o niższych wartościach, które nie przyciągają uwagi systemów analizy ryzyka i trudniej je wyselekcjonować na tle tysięcy legalnych transakcji – podsumowuje dr Jolanta Gałuszka.

– Równolegle nie można wykluczyć przesuwania się nieprawidłowości do mniej typowych lub słabiej monitorowanych obszarów działalności gospodarczej. Szczególną uwagę zwracają tu usługi o niematerialnym charakterze – dodaje ekspertka.

Działalność nierejestrowana z nowymi zasadami. Co się zmieni? Sprawdź!

Jakie nadużycia wykryto?

W sierpniu resort informował o tym, że Kujawsko-pomorska Krajowa Administracja Skarbowa wykryła fikcyjne faktury na kwotę 14 mln zł w spółce działającej w branży ochroniarskiej. Kontrola KAS wykazała, że spółka w latach 2021 – 2022 przyjęła ponad 300 fikcyjnych faktur. Budżet państwa został uszczuplony o 4,5 mln zł. Osobom zamieszanym w tę sprawę grozi kara pozbycia wolności do 20 lat.

Z kolei Łódzka Administracja Skarbowa wykryła firmę z branży spożywczej, która używała fikcyjnych faktur VAT na ponad 7 mln zł. Straty podatkowe dla Państwa oszacowano na ponad 1,35 mln zł.

Jeszcze wcześniej, w lutym 2025 roku, Ministerstwo Finansów poinformowało o podobnej sytuacji w województwie świętokrzyskim. Precedens dotyczył firmy z branży transportowej, która wprowadzała do obrotu nierzetelne faktury o łącznej wartości 11 mln zł. Wówczas straty w budżecie państwa były szacowane na około 4 mln zł.

Fiskus z nową bronią. “Walka wymaga specjalistycznych kompetencji”. O co chodzi?

Młodzi ludzie są zagrożeni?

Pisaliśmy też na 26.piętrze o wykryciu przez KAS zjawiska mieszania osób nieletnich w nadużycia. Wykryte przypadki dotyczyły sytuacji kiedy młode osoby wystawiały rachunki m.in. za obsługę korespondencji elektronicznej, pozyskiwanie klientów, redagowanie tekstów, tworzenie baz firm, prac biurowych i porządkowych, usługi graficzne i informatyczne.

Poszczególne rachunki opiewały na wartości od 10 do blisko 80 tys. zł, przy czym w każdym przypadku osoba taka nie przekraczała kwoty uprawniającej do zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych. Jako sposób zapłaty zawsze wskazywana była forma gotówkowa. Firmy w ten sposób zawyżały koszty uzyskania przychodów.

Sztuczna inteligencja może być sprzymierzeńcem w wykrywaniu nieprawidłowości. Warto jednak pamiętać, że dostęp do cyfrowej technologii mają obie strony.

Źródło: Infor, Monday News