Młodzi Polacy bezradni wobec cyberprzestępców? Zaskakujące badanie o kradzieży PESEL

Z najnowszego badania serwisu ChronPESEL.pl i Krajowego Rejestru Długów (KRD) wynika, że aż 16% Polaków nie potrafiłoby podjąć odpowiednich kroków po utracie numeru PESEL. Co zaskakujące, największy problem z ochroną danych mają nie seniorzy, lecz młodzi dorośli.

Paradoks Pokolenia Z. Cyfrowi tubylcy bezradni wobec oszustów

Z raportu zatytułowanego “Czy Polacy boją się kradzieży numeru PESEL” wyłania się niepokojący obraz struktury wiedzy o cyberbezpieczeństwie. Wizja utraty kontroli nad wrażliwymi danymi budzi strach u 63% ankietowanych (w tym częściej u kobiet – 67%, niż u mężczyzn – 60%). Jednak gdy przychodzi do konkretnych procedur ratunkowych, wiedza teoretyczna drastycznie rozmija się z wiekiem i wykształceniem.

W grupie osób deklarujących całkowitą niewiedzę co do kroków naprawczych, aż 40% stanowią reprezentanci pokolenia Z (osoby w wieku 18-24 lata). To ponad dwukrotnie gorszy wynik niż w przypadku seniorów powyżej 65. roku życia (19%). Edukacja wyższa również nie gwarantuje odporności na cyberzagrożenia – brak procedur ratunkowych deklaruje aż 27% absolwentów uczelni.

Wojna o związki zawodowe w ZUS? Agnieszka Dziemianowicz-Bąk nasyła kontrolę PIP

To paradoksalne, bo wyniki badania pokazują, że samo obycie z technologią czy posiadanie dyplomu nie gwarantuje praktycznej wiedzy, jak chronić dane osobowe. Młodzi ludzie świetnie poruszają się w internecie, ale często nie wiedzą, jakie realne konsekwencje może mieć kradzież numeru PESEL i jak się wtedy zachować.

“Dlatego to właśnie oni mogą stać się najłatwiejszym celem dla cyberprzestępców. Z kolei seniorzy ze względu na mniejsze umiejętności cyfrowe, są zdecydowanie bardziej ostrożni” – komentuje Bartłomiej Drozd, ekspert serwisu ChronPESEL.pl.

Świadomość procedur. Jak ratuje się większość Polaków?

Pozytywnym wnioskiem z raportu jest fakt, że niemal 84% społeczeństwa deklaruje orientację w procedurach bezpieczeństwa. Pytani o natychmiastowe działania w przypadku incydentu, respondenci najczęściej wskazywali:

• zastrzeżenie numeru w urzędzie lub za pomocą aplikacji mObywatel (69%),
• zgłoszenie incydentu na policję (69%),
• poinformowanie banku prowadzącego rachunki (58%),
• zgłoszenie wycieku do Urzędu Ochrony Danych Osobowych (36%),
• wymianę fizycznych dokumentów tożsamości (25%).

Z kolei prewencyjne monitorowanie numeru PESEL oraz historii kredytowej przed wystąpieniem jakiegokolwiek oszustwa deklaruje 33% badanych. Tutaj prym wiodą młodzi z pokolenia Z (47%) oraz osoby z wyższym wykształceniem (42%), podczas gdy seniorzy rzadziej decydują się na stały monitoring (24%).

Czego najbardziej obawiają się ofiary wyłudzeń?

Dla sektora finansowego i biznesu kluczowe są motywacje stojące za lękiem przed utratą danych. Przestępcy wykorzystują skradziony PESEL na wiele sposobów, a obawy Polaków precyzyjnie odzwierciedlają strukturę najpopularniejszych oszustw gospodarczych.

Projekt PSL ma ochronić MŚP przed bankructwem? “To koniec dominacji gigantów”

Lista największych obaw związanych z utratą numeru PESEL:

• zaciągnięcie kredytu lub pożyczki – strach przed długami na cudze konto deklaruje aż 83% ankietowanych (88% kobiet oraz 78% mężczyzn),
• fałszywe wezwania do zapłaty – 70% badanych boi się, że przestępcy podszyją się pod nich w celu wyłudzenia opłat.
• handel danymi – 58% respondentów obawia się, że ich PESEL zostanie sprzedany w tzw. darknecie (czarnym rynku),
• kradzież tożsamości telekomunikacyjnej – ponad połowa (54%) widzi ryzyko zarejestrowania na swoje dane karty SIM przez przestępców,
• fikcyjne firmy – 43% badanych obawia się, że oszuści założą działalność gospodarczą, posługując się ich tożsamością.

Badanie zostało przeprowadzone przez instytut Imas International na zlecenie serwisu ChronPESEL.pl i Krajowego Rejestru Długów w kwietniu 2026 roku. Analizę zrealizowano metodą CAWI na reprezentatywnej próbie 1011 Polaków w wieku od 18 do 74 lat.