Rekordowy wzrost płatności zbliżeniowych w UE. Europa walczy o suwerenność cyfrową
Płatności zbliżeniowe w sklepach stacjonarnych na terenie Unii Europejskiej, odpowiadając już za blisko 90 proc. wszystkich transakcji kartowych. Choć Europejczycy chętnie korzystają z cyfrowych portfeli i szybkich przelewów, rynkiem wciąż władają pozaeuropejscy giganci. Jak wynika z najnowszej analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego, wymusza to na Europejskim Banku Centralnym zwrot w stronę ochrony autonomii strategicznej.
Dynamiczny wzrost popularności transakcji bezgotówkowych we Wspólnocie nie zwalnia tempa. W II połowie 2025 roku w państwach członkowskich zrealizowano 99,1 mld transakcji bezgotówkowych, co oznacza wzrost o 7,87 proc. w ujęciu rocznym. Ich łączna wartość sięgnęła 136,2 bln euro (wzrost o 2,2 proc. r/r).
Głównym motorem tego rynku pozostają karty, które odpowiadają za 59 proc. wszystkich rozliczeń bezgotówkowych. Dalsze miejsca zajmują tradycyjne przelewy (23 proc.), polecenia zapłaty (12 proc.) oraz płatności pieniądzem elektronicznym (5 proc.).
Dominującą formą regulowania rachunków przy kasach stają się rozwiązania bezdotykowe. Liczba płatności zbliżeniowych kartami wzrosła o 11,9 proc. r/r, osiągając poziom 41,2 mld transakcji. Tym samym odpowiadają one obecnie za 88 proc. wszystkich rozliczeń kartowych w fizycznych punktach sprzedaży.
E-commerce pod dyktando cyfrowych portfeli
Transformacja obejmuje nie tylko ogólną liczbę transakcji, ale również kanały ich inicjowania. W handlu elektronicznym wiodącą rolę odgrywają dziś portfele cyfrowe oferowane przez globalne firmy technologiczne, takie jak Apple Pay, Google Pay czy PayPal.
Równolegle rozwija się segment płatności bezpośrednio między rachunkami bankowymi (account-to-account – A2A), czego przykładem na polskim rynku jest system BLIK. Impuls do rozwoju tego typu rozwiązań dała unijna dyrektywa PSD2.
Dodatkowo od 2025 r. banki w strefie euro są zobowiązane udostępniać przelewy natychmiastowe na warunkach cenowych nie gorszych niż standardowe przelewy, co ma przyspieszyć ich adaptację w relacjach B2C oraz B2B.
Paliwo uderza w budżety? Polacy tną wydatki, a MŚP szykuje podwyżki i cięcia
Dominacja Visa i Mastercard celem dla EBC
Mimo szybkiej cyfryzacji, infrastruktura płatnicza w Europie zmaga się z uzależnieniem od zewnętrznych dostawców. Z powołanych przez PIE danych Europejskiego Banku Centralnego wynika, że około dwóch trzecich transakcji kartowych w strefie euro obsługują dwa amerykańskie systemy: Visa oraz Mastercard. Większość krajów UE nie dysponuje ponadto własnymi, krajowymi systemami kartowymi.
Sytuacja ta sprawia, że kwestia płatności przestała być traktowana wyłącznie w kategoriach wygody konsumentów czy konkurencji rynkowej. Staje się ona priorytetem w obszarze odporności gospodarczej i bezpieczeństwa strategicznego Wspólnoty.
W odpowiedzi na te wyzwania Europejski Bank Centralny stawia na budowę niezależnej, ogólnoeuropejskiej infrastruktury. Strategia płatności Eurosystemu z 2026 roku zakłada zwiększenie autonomii europejskiego rynku poprzez wsparcie dla dwóch kluczowych projektów:
- system Wero – paneuropejski system płatności cyfrowych rozwijany przez konsorcjum europejskich banków,
- cyfrowe euro (CBDC) – prace nad oficjalną walutą cyfrową banku centralnego.
Eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego podsumowują, że w najbliższych latach o kierunku ewolucji sektora płatniczego w równym stopniu co innowacje technologiczne decydować będą względy bezpieczeństwa państwowego i polityka suwerenności gospodarczej UE.
