Seniorzy w rekordowym długu? Zaczyna się od drobnych zobowiązań

Jak wynika z danych BIG InfoMonitor i BIK, kwota ta wzrosła w ciągu roku o ponad 152 mln zł, co jest szczególnie niepokojące, ponieważ towarzyszyło jej zmniejszenie się liczby zadłużonych osób. Oznacza to, że choć problem dotyka mniejszą grupę, ci, którzy już mają kłopoty, wpadają w coraz głębszą i trudniejszą do opanowania spiralę zadłużenia.

Mniej dłużników, wyższa kwota

Liczba zadłużonych seniorów spadła z 377 697 w III kwartale 2024 r. do 355 978 w III kwartale 2025 r. Mimo to, całkowite zaległe zobowiązania wzrosły. Średnia wartość zaległego zobowiązania na jednego seniora wynosi obecnie 34 209 zł.

Jak podkreśla Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor, ta dynamika zmian jest alarmująca:

“Spadek liczby osób posiadających przeterminowane zadłużenia nie oznacza jednak poprawy sytuacji. Przeciwnie – większa część całkowitego opóźnionego zadłużenia, które zwiększyło się rok do roku, może koncentrować się na mniejszej grupie niesolidnych dłużników, co sygnalizuje pogłębianie się spirali zadłużenia w tej wrażliwej społecznie grupie”.

Praca do 80-tki i rekordowo niska liczba urodzeń? Dramatyczne wyniki raportu RRL

Głównym motorem narastającego długu jest kombinacja czynników makroekonomicznych: wzrost kosztów życia, nadal wysoki poziom oprocentowania kredytów i pożyczek oraz inflacja, które uderzają w portfele osób utrzymujących się głównie ze stałych świadczeń emerytalnych.

Z czego składa się dług seniorów?

Łączny dług seniorów to suma nieuregulowanych w terminie:

• zobowiązań kredytowych (stanowią główną część długu),
• zaległości pozakredytowych, związanych w większości przypadków z bieżącymi opłatami (czynsze, rachunki za telefon, opłaty sądowe, mandaty czy alimenty).

Co istotne, problemy seniorów bardzo często zaczynają się od drobnych, bieżących płatności. Aż 69,7% długu pozakredytowego i 63,3% długu kredytowego to zaległości nieprzekraczające 5 000 zł. W obu przypadkach małe kwoty stanowią znaczną część problemu, sugerując, że bieżące trudności w opłacaniu rachunków szybko urastają do poważnych sum.

Kłopoty finansowe dotykają w zasadzie w równym stopniu obie płcie, choć z delikatną przewagą mężczyzn: zadłużonych jest 52% panów (blisko 184 tys.) i 48% pań (ponad 172 tys.) w wieku 65 plus.

Potężne dysproporcje regionalne

Problem zadłużenia seniorów nie rozkłada się równomiernie po kraju. Najbardziej obciążeni są seniorzy z województwa mazowieckiego, gdzie łączna kwota zaległego zobowiązania na osobę wynosi 55,7 tys. zł. To ponad dwukrotnie więcej niż w najmniej obciążonych regionach. Łączny dług seniorów na Mazowszu przekracza 2,7 mld zł, z czego mężczyźni są zadłużeni na ponad 1,7 mld zł, a kobiety na 957 mln zł.

Paweł Szarkowski wskazuje na przyczyny tych dysproporcji:

“Wyższe średnie zadłużenie w Mazowieckiem jest nie tylko efektem wyższych pensji i potencjału kredytowego w przeszłości, ale również wyższych kosztów podstawowych, takich jak czynsze i media, które gwałtownie uderzają w portfele emerytów w dużych aglomeracjach.”

Dla porównania, seniorzy z Opolszczyzny mają średni dług łączny na poziomie 26 435 zł, a ze Świętokrzyskiego — 25 191 zł.

Co czwarty Polak ma długi. Co z oszczędnościami?

Jednak mapa zadłużenia ma też swoje skrajne przypadki indywidualne. Najwyższe pojedyncze zobowiązanie w skali całego kraju obciąża seniora (mężczyznę) z województwa lubelskiego, wynosząc 96 mln 965 tys. 289 zł.

Inwestycja w edukację finansową kluczem do bezpieczeństwa?

Autorzy badania podkreślają, że wraz z wiekiem rośnie ryzyko podejmowania niekorzystnych decyzji finansowych, wynikających z ograniczonej wiedzy i podatności na manipulacje.

“Dlatego edukacja ekonomiczna to inwestycja w ich niezależność i bezpieczeństwo” – podsumował Paweł Szarkowski.

Zarekomendował on, aby edukacja odbywała się w przyjaznym środowisku (np. w klubach seniora) i była prowadzona przez instytucje finansowe oraz publiczne, z naciskiem na praktyczne porady. Kluczowe jest także wsparcie ze strony rodziny, która powinna aktywnie pomagać seniorom w analizie ofert i kontrolowaniu zobowiązań.