Blisko 2 bln złotych długu publicznego. Co na to ekonomiści?
Deficyt publiczny osiąga rekordowe poziomy, państwo musi przeprowadzić konsolidację fiskalną – uważają ekonomiści Forum Obywatelskiego Rozwoju i Warsaw Enterprise Institute. Proponują m.in. jednolity wiek emerytalny – 67 lat, ograniczenie 800+, likwidację 13. i 14. emerytur. Jakie jeszcze rozwiązania wskazuję ekonomiści? Ile oszczędności szacunkowo mogą one przynieść?
Zadłużenie Skarbu Państwa na koniec grudnia 2025 r. według szacunkowych danych wyniosło ok. 1 bln 952 mld zł, co oznaczało wzrost o 43,1 mld zł w stosunku do końca listopada – podało Ministerstwo Finansów.
“Według wstępnych szacunkowych danych, zadłużenie SP na koniec grudnia 2025 r. wyniosło ok. 1.952,0 mld zł, co oznaczało wzrost o 43,1 mld zł (+2,3 proc.) m/m” – podało Ministerstwo Finansów.
MF poinformowało także, że dług krajowy na koniec grudnia miał wartość ok. 1 bln 554,6 mld zł, a dług zagraniczny – 397,4 mld zł, co stanowi 20,4 proc. całego długu Skarbu Państwa.
Wcześniej pisaliśmy na 26.piętrze, że niepokojąca jest też kwota obsługi długu publicznego, która w październiku wyniosła już 59,7 mld zł. Mamy drugie najwyższe koszty w tym obszarze w UE, przed nami są tylko Węgrzy. Prognozowana obsługa długu na koniec 2025 r. ma wynieść 75,5 mld zł, w 2026 już 90 mld. Według dalszych prognoz koszt obsługi w 2029 roku będzie stanowić 2,64-2,68% PKB (130 mld zł), czyli prawie dwa razy tyle, co w 2023.
Te pieniądze nie są przeznaczane na realizację zadań publicznych, a na spłatę zaległych zobowiązań. Samo tempo wzrostu zadłużenia jest zatrważające, o czym od jakiegoś czasu biją na alarm ekonomiści. Jakie widzą rozwiązania?
Budżet pod kontrolą i cyfrowy przełom? Resort podsumowuje oraz wdraża KSeF, dowiedz się więcej.
“Łagodne” i “ostre”propozycje ratowania budżetu
Założone przez Leszka Balcerowicza FOR oraz WEI przygotowały wspólny raport pt. “Budżetowy SOS”. Celem jest – jak tłumaczyli przedstawiciele obu fundacji – wypracowanie ponadpartyjnych rekomendacji mających na celu ustabilizowanie sytuacji finansów publicznych.
Analityk FOR Mateusz Michnik poinformował, że w raporcie przygotowano dwa warianty – “łagodny” i “ostry”. Jedną z propozycji jest ograniczenie grupy beneficjentów programu 800+. Jak tłumaczył, celem jest by świadczenie otrzymywały tylko najuboższe gospodarstwa domowe.
W wariancie “ostrym” proponują oni redukcję beneficjentów programu o połowę. W lżejszym scenariuszu oszacowano, że jest to 13,4 mld zł korzyści dla budżetu, a w ostrzejszym – 30 mld zł.
Ponadto w raporcie zaproponowano likwidację 13. emerytury, która – jak mówił Michnik – jest “rozwiązaniem stworzonym przede wszystkim w celach wyborczych”. Miałoby to przynieść 32 mld zł. – Dopiero w wariancie “ostrym” likwidację 14. emerytury, bo rozumiemy, że ma ona jakiś aspekt redystrybucyjny – mówił przedstawiciel FOR. Likwidacja 14. emerytury miałaby przynieść 12 mld zł.
Postulatem ekonomistów jest także jednolity wiek emerytalny – 67 lat. – W obecnych warunkach nie widzimy drogi do utrzymania niskiego i nierównego wieku emerytalnego (…) On szkodzi zarówno mężczyznom, którzy muszą pracować dłużej, jak i kobietom, które przez niższy wiek emerytalny otrzymują niższe emerytury – przekonywał Michnik. Jak dodał, przyniosłoby to ok. 50 mld zł oszczędności.
– Postulujemy przegląd nowych wydatków – takich jak babciowe oraz renta wdowia – na ile spełniają one swoje cele. W wariancie ostrzejszym zachęcamy do redukcji – powiedział Michnik. W tym samym wariancie ekonomiści proponują także zamrożenie funduszu płac w sektorze publicznym. Te trzy zmiany miałyby oznaczać odpowiednio 6, 7 i niemal 62,5 mld zł.
Kotecki przerywa ciszę po decyzji RPP. Najkrótszy cykl wyczekiwania w historii? Sprawdź!
Ile oszczędności przyniosłaby “powszechna prywatyzacja”?
Wśród kolejnych proponowanych przez FOR i WEI zmian znalazła się także likwidacja państwowego monopolu na hazard, co miałoby wygenerować 519 mln zł dodatkowych dochodów państwa oraz “powszechną prywatyzacje”.
– Od lat nie mieliśmy w Polsce prywatyzacji (…) Postulujemy prywatyzację wszystkich spółek Skarbu Państwa z wyjątkiem strategicznych, czyli energetycznych, Polskiej Grupy Zbrojeniowej. Ta prywatyzacja przyniosłaby nam oszczędności od około 75 miliardów złotych do nawet 100 miliardów – powiedział Michnik.
Obie fundacje zaproponowały też szereg innych zmian, m.in. czasowe podniesienie limitu długu, uwzględnionego w ustawie zasadniczej, w relacji do PKB do 80 proc. na 10 lat. Miałoby to na celu zachęcenie rządzących do bardziej przejrzystego informowania o finansach publicznych. Jak wyjaśnił Michnik, chodzi o to, by w ustawie budżetowej zawarta była całość wydatków państwa.
FOR i WEI szacują, że przyjęcie ich propozycji w wariancie lekkim oznaczałoby ok. 241,7 mld zł oszczędności, a w ostrym – ponad 345 mld zł.
