Od lipca 2026 r. inspektorzy zmienią zlecenia w etaty? Rewolucja w kontrolach PIP

Nowe przepisy mają na celu ukrócenie nadużyć na rynku pracy, gdzie umowy zlecenia czy samozatrudnienie zastępują etat, mimo że charakter pracy spełnia wszystkie wymogi Kodeksu pracy.

Kluczowym elementem reformy jest odejście od konieczności wytaczania długotrwałych procesów sądowych przez pracowników. Teraz to PIP, po stwierdzeniu nieprawidłowości, weźmie sprawy w swoje ręce.

Dwa etapy do etatu: najpierw polecenie, potem decyzja

Zgodnie z nowymi przepisami, proces kwestionowania formy zatrudnienia będzie dwuetapowy. W pierwszej kolejności inspektor pracy wyda polecenie usunięcia naruszeń. Jeśli przedsiębiorca nie dostosuje się do zaleceń i nie zmieni umowy dobrowolnie, okręgowy inspektor pracy wyda decyzję o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy.

Fiskus prześwietla handel w sieci. DAC7 daje skarbówce “wszystko na talerzu”? Sprawdź!

Jak zauważa branża, takie uprawnienia mają “kardynalne znaczenie dla firm delegujących opiekunów do Niemiec”, gdzie model umów zleceń jest powszechny. PIP zapowiada, że będzie reagował na każdy sygnał o nieprawidłowościach, a postępowania mają być szybkie i skuteczne.

Kryteria, które zadecydują o kontroli

Inspektorzy będą badać, czy praca jest wykonywana osobiście, w sposób stały, pod kierownictwem pracodawcy oraz w wyznaczonym przez niego czasie i miejscu. Szczególną uwagę PIP zwróci na:

• narzucone, sztywne godziny pracy (np. 8:00–16:00),
• wykonywanie zadań na sprzęcie powierzonym przez firmę,
• brak realnego ryzyka gospodarczego po stronie wykonawcy (B2B),
• identyczny zakres obowiązków, jaki mają pracownicy etatowi w tej samej firmie.

Rok abolicji i kary

Ustawodawca przewidział 12-miesięczny okres abolicji, który potrwa do 8 lipca 2027 roku. Podmioty, które w tym czasie dobrowolnie przekształcą nieprawidłowe umowy w umowy o pracę, unikną dotkliwych kar grzywny.

Warto jednak pamiętać, że decyzja PIP wywołuje natychmiastowe skutki nie tylko na gruncie prawa pracy, ale również ubezpieczeń społecznych i prawa podatkowego.

Oznacza to konieczność zapłaty zaległych składek i podatków, co dla wielu firm może oznaczać “całkowitą destabilizację działalności w ciągu kilkunastu dni”.

Słodko-gorzkie dane z rynku pracy. Pierwszy spadek bezrobocia od blisko roku

PIP i ZUS: nowa oś współpracy

Nowelizacja wprowadza także obowiązkową wymianę danych między PIP a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Inspektorzy będą udostępniać ZUS-owi m.in. numery NIP, PESEL kontrolowanych osób oraz dane o rodzajach zawartych umów.

Kontrole będą mogły być inicjowane na podstawie danych z ZUS, a nowoczesne narzędzia, takie jak “transmisje online” z przesłuchań czy zdalny wgląd w dokumentację elektroniczną, mają maksymalnie usprawnić pracę inspektorów.

Przedsiębiorcy, którzy chcą uniknąć ryzyka, mogą wystąpić do Głównego Inspektora Pracy o wydanie indywidualnej interpretacji. Za opłatą 40 zł GIP oceni, czy planowany model współpracy z podwykonawcą nie nosi znamion etatu.

Taka interpretacja będzie wiążąca dla organów inspekcji, o ile stan faktyczny nie będzie odbiegał od opisanego we wniosku.

Firmy stawiają na elastyczność. Globalny rynek outsourcingu podwoi swoją wartość?

Parasol ochronny dla przedsiębiorców

W obliczu tak radykalnych zmian w kompetencjach PIP, przedsiębiorcy poszukują bezpiecznych modeli operacyjnych. Rozwiązaniem, które może pełnić rolę swoistego „parasola ochronnego”, jest współpraca z Fundacją Rozwoju Przedsiębiorczości „Twój Startup”.

Dzięki unikalnemu modelowi inkubacji, fundacja umożliwia prowadzenie działalności w sposób w pełni legalny, optymalizując jednocześnie kwestie formalno-prawne i administracyjne.

Wykorzystanie sprawdzonych struktur “Twojego Startupu” pozwala zminimalizować ryzyko bezpośredniego zakwestionowania formy współpracy przez organy kontrolne, dając przedsiębiorcom niezbędny czas i bezpieczeństwo na skalowanie biznesu w nowych realiach prawnych.

Oprócz tego, beneficjenci fundacji mogą liczyć na:

• utworzenie gotowych do podpisania z klientami umów, które uwzględniają najnowsze przepisy,
• ciągłą opiekę prawną, w ramach bezpłatnych konsultacji zawartych w ofercie,
• wsparcie ekspertów, którzy podpowiedzą jak najefektywniej rozliczać dany biznes,
• spokój w rozwoju biznesu, bo wszystkimi kwestiami podatkowymi i księgowymi zajmuje się fundacja.

Pełną ofertę znajdą Państwo na stronie Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości “Twój StartUp”!

źródło: Infor, PIP, ISAP, Delegowanie, PAP