Samotność to nowe ryzyko gospodarcze. Eksperci biją na alarm

Aż 82% pracowników umysłowych w Polsce przyznaje się do poczucia samotności w pracy – wynika z raportu “Samotność zawodowa: gdy bliskim w pracy staje się AI” opracowanego przez Symetrię i Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu. To cichy kryzys rozgrywający się w biznesach, który realnie przekłada się na zaangażowanie, wydajność pracowników i straty finansowe.

“Samotność zawodowa to poczucie nieuczestniczenia w społeczności zawodowej, bycia wyizolowanym, bez środowiska wsparcia w pracy. To także sytuacja, gdy czyjeś zdanie nie jest poważane lub gdy brakuje możliwości otwartej komunikacji o konfliktach, które są naturalną częścią życia zespołu” – tłumaczy ekspertka Justyna Jędrkowiak.

Jakie są negatywne skutki samotności pracowników?

Jak wynika z badania, dla 34% osób samotność w pracy wpływa negatywnie na spełnienie zawodowe. Dla 32% obniża zaangażowanie/motywację. Z kolei dla 33% respondentów to powód do chęci zmiany miejsca pracy. Dla blisko co trzeciej osoby poczucie osamotnienia zmniejsza ochotę na rozwój zawodowy czy awans.

Samotność ma też swoje plusy. 37% osób deklaruje jej pozytywny wpływ na koncentrację, a 44% osób na szybkość podejmowanych decyzji. W ostatecznym rozrachunku jednak przynosi więcej strat.

Alarmujące są dane o tym, co dzieje się z pracownikami po pracy. Tu już niemal wszyscy ponoszą straty, a poczucie osamotnienia odbija się na gorszym zdrowiu fizycznym i psychicznym czy pogarszających się relacjach prywatnych. Połowa badanych deklarowała negatywny wpływ na chęci do życia, 54% osób deklaruje gorszy sen, a 57% gorsze samopoczucie po pracy. Aż 64% wskazało obniżenie energii a blisko 70% wysoki poziom stresu.

Pracodawcy bagatelizują ten problem. To rujnuje efektywność, dowiedz się więcej.

Jakie są przyczyny odczuwania samotności przez pracowników?

Na poczucie osamotnienia wpływają brak poczucia sprawczości i możliwości podejmowania decyzji w obrębie zakresu danego stanowiska – wynika z badania Symetrii. Blisko co trzeci pracownik potrzebuje również uznania, wsparcia czy feedbacku, a jednak tego nie otrzymuje.

Również bycie jedynym specjalistą ma swoją negatywną stronę – pracownik nie ma z kim się rozwijać, omawiać pomysły czy się inspirować.

Jak pracownicy odczuwają osamotnienie zawodowe? Co piąta osoba czuje, że jej zdanie się nie liczy. Taki sam odsetek odczuwa brak poczucia sensu i spełnienia w pracy, jak i brak wsparcia merytorycznego. 22% respondentów czuje się niedocenianych oraz tyle samo osób nie widzi perspektyw rozwoju.

Co ciekawe różnorodność w zespołach, czyli przykładowo odmienny wiek, zainteresowania, wartości, nie powodują zacieśniania wspólnot. Zamiast tego potęgują poczucie izolacji pracowniczej. Autorzy raportu wskazują na kryzys budowania relacji. Dlaczego silne więzi w zespole są ważne?

Szczęśliwszy pracownik pracuje efektywniej i lepiej. A na dobrostan wpływają właśnie m.in. pozytywne relacje w firmie. Dobre relacje to również lepsze rozwiązywanie problemów, wyższa kreatywność w zespole czy większa ochota pracowników do przebywania w biurze.

Polacy pracują głównie na mieszkanie? Niski dobrostan finansowy, dowiedz się więcej.

Posiadanie przyjaciół w pracy wpływa na zaangażowanie?

Potwierdza to międzynarodowe badanie Instytutu Gallupa (2025). Wynika z niego, że pracownicy, którzy mają w pracy przyjaciela/przyjaciół są siedem razy bardziej zaangażowani w pracę oraz rzadziej doświadczają stresu i wypalenia zawodowego.

“Budowanie relacji w pracy to proces, który wymaga czasu i zaangażowania, ale przynosi ogromne korzyści dla całej organizacji. Silne więzi w zespole mogą zwiększać motywację, poprawiać efektywność i redukować ryzyko wypalenia zawodowego” – mówi Katarzyna Smuda, Healthy Workplace Lead w Capgemini Polska.

Z badania Gallupa wynika także, że zaangażowanie całej populacji pracowników w 2024 roku spadło do 21%, czyli najniższego poziomu od dekady. Co więcej, Europa ma najniższy poziom zaangażowania na świecie – zaledwie 13%.

Jakie nastroje towarzyszą pracownikom na co dzień? Globalne dane nie są optymistyczne. 40% respondentów odczuwa stres, 23% smutek, 22% samotność.

Z pracy naukowej pt. “Alone and Lonely. The economic cost of solitude for regions in Europe” wynika, że najlepsze wyniki gospodarcze przynosi wysoki odsetek osób spotykających się z dużą grupą ludzi co tydzień. Z kolei wysoki odsetek osób odczuwających samotność w połączeniu z niezadowoleniem z tego stanu i z niskim poziomem kontaktów społecznych wpływa negatywnie na PKB regionów.

Polaków nie stać na dzieci? Koszt wychowania to setki tysięcy złotych, dowiedz się więcej.

Samotność liderów – epidemia naszych czasów?

Jak wskazują autorzy raportu “Samotność zawodowa: gdy bliskim w pracy staje się AI”, im wyższe stanowisko, tym mniej równorzędnych partnerów do rozmowy i większa presja nieomylności. Potwierdza to przytoczone w raporcie globalne badanie przeprowadzone przez Development Dimensions International. Ponad 50% liderów na wyższych szczeblach odczuwa samotność, a 60% z nich deklaruje negatywny wpływ osamotnienia na ich zaangażowanie.

Jednocześnie autorzy raportu wskazują na rosnący problem wśród liderów realnych informacji o problemach i nastrojach pracowniczych.

Niepokojące są również dane o tym, z kim pracownicy rozmawiają o trudnościach w pracy. O ile nie dziwi, że na podium są najbliżsi, o tyle zaskakuje informacja, że co dziesiąty pracownik rozmawia o tym z AI. Prawie tyle samo osób z trudnościami zawodowymi zgłasza się do przełożonych (15%). Jak wskazują autorzy raportu, to dowód na kryzys zaufania i komunikacji w polskim biznesie.

“Brak zaufania, słaba komunikacja i poczucie bycia nieważnym sprawiają, że pracownicy przyjmują strategię unikania. W takiej atmosferze remedium stają się narzędzia AI, które personifikują – traktując jak przyjaznych towarzyszy, “rozumiejących” ich emocje. To może przynieść chwilową ulgę, ale nie rozwiązuje systemowych problemów w pracy” – komentuje Justyna Jędrkowiak.

AI i człowiek – duet nie do zastąpienia? Kariera przyszłości, dowiedz się więcej!

AI nie rozwiązuje problemu osamotnienia?

Zważywszy na to, że technologia AI dopiero rozwija się, można założyć wzrost tendencji zwracania się z problemami zawodowymi do AI w przyszłości. Nie jest to bezpodstawny wniosek.

Potwierdza to raport “Top-100 Gen AI Use Case” autorstwa Harvard Business Review. Pierwsze miejsce w rankingu używania AI w 2025 roku zajmuje “terapia i towarzyszenie emocjonalne”. Jeszcze rok wcześniej podium należało do generowania contentu i edycji materiałów.

Wcześniej pisaliśmy na 26.piętrze o tym, że im więcej rozmawiamy z maszynami, tym mniejszą mamy ochotę rozmawiać z ludźmi. Zespół badaczy z MIT Media Lab przebadał grupę osób, która w ciągu miesiąca wymieniła ponad 300 tys. wiadomości z głosowym chatbotem AI. Wnioski? Im więcej korzystamy z technologii AI, tym wzrasta szansa na poczucie izolacji społecznej i samotności. Pojawia się też ryzyko uzależnienia emocjonalnego od bota.

Rynek pracy w odwrocie? Polacy coraz dłużej szukają zatrudnienia, dowiedz się więcej.

Od samotności do strat liczonych w miliardach dolarów

Samotność w miejscu pracy nie jest już sytuacją marginalną, a rosnącym problemem globalnie i lokalnie. Wspomniane wyżej negatywne skutki prowadzą nie tylko do spadku wydajności pracowników, ale też realnych problemów zdrowotnych takich jak depresja. Przekładają się również na straty finansowe.

Zeszłoroczny globalny spadek zaangażowania pracowników przełożył się na 438 miliardów dolarów strat – podaje Instytut Gallupa. Co więcej, gdyby pracownicy na świecie byli w pełni zaangażowani w pracę, globalna gospodarka zyskałaby 9,6 biliona dolarów, czyli równowartość 9% globalnego PKB.

To komunikacja, wymiana pomysłów, wzajemne inspirowanie się i zaufanie społeczne budują sukces zarówno organizacji, jak i wzrostu gospodarczego. Samotność przestała być problemem jednostek, a stała się problemem państwowym i biznesowym.

Źródła: Zwierciadło, SW Research